Medewerkers boeien én binden: hoe doe je dat?

‹ Terug naar overzicht
z Geplaatst op:

Steeds minder jongeren kiezen voor een opleiding tot hovenier. Tegelijkertijd staat de branche te springen om echte vakmensen. Hoe zorg je dat je als ondernemer goed personeel aantrekt en dat ze enthousiast blijven over het vak? Volgens betrokkenen moeten vooral onderwijs en bedrijfsleven méér samen optrekken. Maar een individuele hovenier kan ook zelf een steentje bijdragen.

Het tekort aan goede vakmensen is groter dan ooit. Dat heeft diverse redenen; onder meer de aantrekkende economie en het feit dat de jeugd een verkeerd beeld heeft van het hoveniersvak spelen een rol. “We vissen met veel hoveniers in dezelfde vijver; een probleem dat al jaren bestaat”, aldus Myra Waegemakers, personeelsmanager bij Van der Tol Hoveniers en Terreininrichters.
Bij Van der Tol, waar 140 mensen werken, hanteert men diverse strategieën om personeel te vinden. Zo besloot het bedrijf enkele jaren geleden om zich bijvoorbeeld ook te richten op zijinstromers: mensen die werkzaam zijn in een ander vakgebied en geen groene achtergrond hebben, maar wel graag aan de slag willen als hovenier. “Vooral de juiste mentaliteit is hierbij belangrijk”, zegt Waegemakers. “Deze mensen leidden we aanvankelijk zelf op. Inmiddels is er de VHG Brancheopleiding tot Vakbekwaam Hovenier, die zijinstromers kunnen volgen – een grote vooruitgang!”
Het bedrijf werft daarnaast nieuwe mensen via vacaturesites, social media, wervings- en selectiebureaus én via de eigen medewerkers. “Onze eigen mensen zijn de beste ambassadeurs. We hebben een bonus ingesteld voor mensen die een collega aandragen met wie we een contract afsluiten. In de praktijk blijkt het effect hiervan echter nog beperkt.”
Waegemakers pleit ervoor dat hoveniers onderling gaan samenwerken. “Het zou goed zijn als er onder de collega’s een soort van doorstroom ontstaat van medewerkers die op een bepaald moment bij een collega de nodige ervaring op hebben gedaan en iets anders willen of zich willen (door)ontwikkelen. We zouden hier als collega’s onderling meer voor open moeten staan.”

Eerst zaaien, dan oogsten

Arno Frederiks, accountmanager bij Servicepunt Flex – het kenniscentrum voor Publiek Private Samenwerking tussen uitzendbranche en UWV – adviseert hoveniers ook om vooral de handen ineen te slaan. Hij was, net als Myra Waegemakers, een van de sprekers tijdens de kennisbijeenkomst rondom het werven, binden en behouden van talent, die medio mei werd gehouden door het Wellantcollege en de VHG. “Tegenwoordig kun je goede mensen niet meer van de straat plukken; je moet eerst zaaien om straks te kunnen oogsten”, benadrukt Frederiks. “Mensen enthousiast maken voor het vak en vasthouden als bedrijf, vergt een lange adem. Mijn advies aan hoveniers: durf! Ga met collega-hoveniers in de regio in gesprek. Kijk of het mogelijk is om personeel aan elkaar uit te wisselen als dat nodig is. Op het moment dat jij het druk hebt, maar een collega-hovenier niet, kun je wellicht wat mensen van dat bedrijf inzetten bij jouw klus, en andersom. Een andere mogelijkheid is om te kijken of werknemers buiten het seizoen aan het werk kunnen bij een bevriende relatie; veel mensen zijn huiverig voor seizoenswerk, maar op deze manier kun je ze het jaar rond werk bieden. Laat zien dat je als bedrijf de moeite doet om mensen ‘binnen’ te houden.”

Bedrijfsleven en onderwijs

Wat is er nodig om het tij definitief te keren? Volgens de betrokkenen is een betere promotie van de branche een eerste vereiste. “Wij, maar ook de groenopleidingen, moeten duidelijker uitdragen dat er verschillende functies zijn in onze sector”, zegt Waegemakers. “Het is niet alleen maar werken met de handen in de klei.”
Het feit dat vmbo-leerlingen, via brancheorganisatie VHG en haar leden, inmiddels voorlichting krijgen over wat het groene vak inhoudt, is volgens Waegemakers al een grote winst. “Maar het duurt een aantal jaren voordat je dit merkt in het aantal leerlingen dat van de opleiding komt. Dan zal vanzelf ook een sneeuwbaleffect ontstaan: als leerlingen en kersverse hoveniers enthousiast zijn over het vak, dragen ze dit ook uit en motiveren ze anderen.”

Sleutel tot oplossing

Waegemakers benadrukt dat het daarnaast essentieel is dat vakopleidingen in de groensector continu moeten blijven aansluiten op het bedrijfsleven. En dat scholen zelf promotie dienen te maken voor hun opleidingen. “Een goede afstemming tussen bedrijfsleven en onderwijs is cruciaal.”
Ook Joost van Dijk, directeur van Groene Technieken en de HoveniersAcademie, adviseert hoveniers om samen op te trekken met het onderwijs. “Daar ligt de sleutel tot de oplossing. Mijn mening is: hoe groot het personeelsprobleem is, hangt van de ondernemer af. Behoefte aan goede en ervaren vakmensen is van alle tijden. Maar door de economische groei komt aan de oppervlakte dat het onderwijs er al jaren niet in slaagt om leerlingen aan te trekken. Dit komt mede omdat de afstand tussen bedrijfsleven en onderwijs groter is geworden. Juist door die partijen bij elkaar te brengen, kun je het onderwijs interessanter maken.”
Van Dijk pleit ervoor dat het regionale bedrijfsleven meer contact legt met regionale opleidingen. “Dan zijn de lijnen kort en kunnen leerlingen bijvoorbeeld praktijkopdrachten en stages bij hoveniersbedrijven in de buurt volgen. Zo worden niet alleen de opleidingen interessanter en praktijkgerichter; bedrijven kunnen op hun beurt beter input geven om het onderwijs bij te sturen.”

Vertel over je vak

Frederiks adviseert hoveniers om ook te verkennen wat er mogelijk is in samenwerking met UWV en gemeenten. “Die instanties kennen immers veel werkzoekenden. Misschien gaat het om mensen die weliswaar geen groenopleiding hebben gevolgd, maar wel een passie voor tuinieren hebben. Dat kan een goede basis zijn om iemand enthousiast te maken voor het vak.”
Nog een tip van Frederiks voor de hoveniers: geef voorlichting over je vak op informatiedagen voor werkzoekenden. “Vertel wat het vak echt inhoudt, en schets het niet te rooskleurig. Als je de interesse wekt bij mensen, nodig ze dan uit op je bedrijf. Laat ze een paar dagen meelopen. Juist dan worden negatieve vooroordelen ontkracht.”

Ondernemersvaardigheden

Tot slot nog het advies aan hoveniers om niet alleen vakinhoudelijk te werk te gaan, maar ook te werken aan de eigen ondernemersvaardigheden. Van Dijk: “Veel hoveniers investeren niet of onvoldoende in personeel, ze zijn meer vakman dan ondernemer. Met alleen vakmanschap kun je geen onderneming runnen. Ook moeten hoveniers zich er meer bewust van worden dat personeelsmanagement belangrijk is.”
Van Dijk adviseert hoveniers daarnaast om kritisch naar hun tarieven te kijken. “Deze zijn vaak te laag. Wie de prijzen verhoogt, creëert ruimte om te investeren in de opleiding en ontwikkeling van mensen. Nu is deze financiële ruimte er dikwijls niet: het overgrote deel van de bedrijven neemt te veel werk aan tegen structureel te lage prijzen. Hierdoor kiest men noodgedwongen voor goedkoop personeel en wordt nauwelijks geld gestoken in opleiding.
Door de prijzen te verhogen, ontstaat een economische basis om te investeren in gezond personeelsbeleid.” (Door: Daphne Doemges)

Tips: hoe houd je goede vakmensen binnenboord?

  • Zorg ervoor dat een nieuwe medewerker past binnen de cultuur van je bedrijf. Laat een sollicitant met meerdere personen praten om te kijken of zij een klik hebben met en een goed gevoel hebben bij de kandidaat. Zo voorkom je teleurstellingen achteraf en vergroot je de kans dat mensen blijven.
  • Houd regelmatig functioneringsgesprekken en stuur bij als je merkt dat medewerkers niet tevreden zijn.
  • Beloon mensen als ze langer doorwerken om een klus af te krijgen. Vier successen, maar neem ook eens een doos gebak mee als het minder gaat.
  • Bied mensen de kans om mooie en interessante projecten op te pakken en uit te voeren.
  • Delegeer meer verantwoordelijkheden naar de medewerkers.
  • Creëer ruimte voor ontwikkeling. Zorg voor een intern opleidingsplan, zodat nieuwe mensen de organisatie goed leren kennen. Bied daarnaast externe opleidingen aan.
  • Bied mensen een goed salaris en goede secundaire arbeidsvoorwaarden. En laat medewerkers voelen dat ze gewaardeerd worden; bijvoorbeeld door af en toe een persoonlijk praatje te maken of iets extra’s te doen.

Tips: hoe werf je medewerkers?

  • Houd een open dag: nodig vooral ook de jeugd en hun ouders uit om te komen kijken.
  • Maak tijd voor de promotie van je bedrijf en je vak. Spring hierbij in op de actualiteit, bijvoorbeeld op de onder druk staande bijenstand van dit moment. Nodig basisschoolleerlingen bijvoorbeeld uit om samen bijenhotels op te hangen.