moment op hun mooist zijn. Bamboe ligt voor hoveniers vaak wat minder voor de hand als herfstkeuze. Maar er is een belangrijke reden om deze grassoort toch in de schijnwerpers te zetten: bamboe is namelijk fris en groen op het moment dat de rest van de natuur zich opmaakt voor de winter. Verder zijn er volgens bamboedeskundigen genoeg mooie, niet-woekerende bamboesoorten die niet ziektegevoelig zijn en 'levenslang' mooi blijven. De fargesia 'obelisk' is daar een goed voorbeeld van."/>

Bamboe geeft najaarstuin frisse en groene uitstraling

‹ Terug naar overzicht
z Geplaatst op:

In het najaar is er een ruime keuze aan planten die op dat  moment op hun mooist zijn. Bamboe ligt voor hoveniers vaak wat minder voor de hand als herfstkeuze. Maar er is een belangrijke reden om deze grassoort toch in de schijnwerpers te zetten: bamboe is namelijk fris en groen op het moment dat de rest van de natuur zich opmaakt voor de winter. Verder zijn er volgens bamboedeskundigen genoeg mooie, niet-woekerende bamboesoorten die niet ziektegevoelig zijn en ‘levenslang’ mooi blijven. De fargesia ‘obelisk’ is daar een goed voorbeeld van.

Bamboe is heel geschikt voor het maken van heggen en hagen. Foto: Marleen Arkesteijn

Bamboe is een verhoute grassoort. De stengels zijn van binnen hol en worden op regelmatige afstand onderbroken door tussenschotjes, de zogeheten internodiën. Op die plaats zitten de zijtakken met bladeren aangehecht. Bij bamboe bestaat de diktegroei uit de vorming van nieuwe scheuten. Er bestaan duizenden soorten bamboe, die voorkomen in de warme tropen maar ook in koude gebieden boven in de bergen. De bamboes die het in Nederland goed doen, komen uit de koudere tot meer gematigde gebieden in China.

Bamboedeskundigen Hans Verweij van Grassenerf uit Boskoop en Jos van der Palen van Bamboekwekerij Kimmei uit Valkenswaard bevelen onder meer de nieuwkomer Fargesia ‘Obelisk’ aan, die sinds 2014 op de markt is. Dit is een gezonde polvormende, niet-woekerende bamboe, die voor verschille  toepassingen geschikt is. Hij is goed wintergroen en heeft compact bij elkaar staande halmen met mooie witte schutbladen. Deze bamboe houdt van zon, maar belangrijk is wel dat de grond humusrijk en vochtig blijft. Hij kan 5 meter hoog worden en is winterhard tot -25 °C. 

Beperkte veredelingskansen 

Fargesia ‘Obelisk’ is het kruisingsproduct van twee bamboesoorten: Fargesia murieliae en Fargesia nitida ‘Nymphenburg’. Wereldwijd bloeien deze soorten eens in de ongeveer 120 jaar; de laatste keer rond de eeuwwisseling. Na de bloei, die ruim tien jaar duurt, gaan de moederplanten van bamboe dood. Alleen in de bloeiperiode is  bestuiving, uitwisseling van erfelijke eigenschappen  en zaadvorming mogelijk. Waar veredelaars van  andere planten, die jaarlijks bloeien, conti stappen kunnen zetten door steeds met de beste kruisingsresultaten door te gaan, ging het hier om een eenmalige kans.

Uit de kruisingen tijdens de laatste bloeiperiode van Fargesia murieliae en Fargesia nitida ‘Nymphenburg’ zijn zeker vijf goede hybriden ontstaan. ‘Obelisk is er hier één is. Andere nieuwkomers uit de kruisingen zijn Fargesia nitida ‘Volcano’, Fargesia nitida ‘Black Pearl’, Fargesia murieliae x nitida ‘Viking’.en F.nitida x murieliae ‘Winter Joy’ (zie tabel, red.). 

Ondertussen vinden verzamelaars nog steeds nieuwe soorten en variëteiten met bijzondere eigenschappen in China, afkomstig van kruisingen, die ook daar tijdens de wereldwijde bloei van voornamelijk Fargesia murieliae en Fargesia nitida zijn opgetreden. Een goede zaak, vinden beide bamboekenners. Men is bijvoorbeeld nog steeds op zoek naar de ideale haagplant.

 

Bamboe najaarstuin

Een hogere haag van bamboe vormt een mooi
alternatief voor de standaard hardhouten schutting. Foto: Marleen Arkesteijn

Goed winterhard

Er worden volgens de bamboespecialisten in de praktijk heel wat fouten gemaakt met bamboe. Belangrijke punten om rekening mee te houden zijn het al dan niet woekeren en de ziektegevoeligheid. De soorten die in de handel zijn, zijn voor Nederlandse omstandigheden voldoende winterhard. De eerder genoemde Fargesia ‘Obelisk’ past volgens betrokkenen perfect in het geschetste plaatje. Verweij geeft aan dat hij onlangs in een tuinprogramma op de televisie zag dat Phyllostachys bisettii, werd aangeprezen als niet-woekerend. Dit tot zijn grote ergernis. “Ik kan hier kort over zijn: alleen het geslacht Fargesia is veilig voor gebruik in de tuin of het openbaar groen. Andere bamboesoorten zijn zeker ook mooi, maar zet ze dan op een eiland of zorg voor een heel goede wortelbegrenzer.” 

Jos van der Palen benadrukt ook rekening te houden met de ziektegevoeligheid. Vooral wortelschimmels en wolluis kunnen een probleem vormen in een aantal zwakkere bamboesoorten. “Soorten als Fargesia murieliae ‘Jumbo’ of ‘Simba’ zijn gewoon zwak. De aanplant van deze soorten leidt tot een teleurstelling.” 

Volgens de specialisten kunnen hoveniers die er zeker van willen zijn dat ze met de juiste bamboe bij de klant komen de planten het beste aanschaffen bij gespecialiseerde bedrijven. “In de handel worden soorten en variëteiten helaas regelmatig door elkaar gehaald.”

Bamboe fris groen

F.nitida x murieliae ‘Obelisk’ op rotonde. Foto: Hans Verweij – Grassenerf

Diverse toepassingen

Bamboe doet het volgens de specialisten mooi als vakbeplanting in het openbaar groen. “Door een combinatie te maken met siergrassen, zoals Hakonechloa macra of Pennisetum-soorten, en/of sterke vaste planten als wilde Echinacea en vlinderplanten, krijg je een vegetatie die in de loop van het voorjaar onderhoudsvrij is”, aldus Verweij. 

Ook als solitaire plant in tuinen en het openbaar groen zijn de diverse Fargesia-soorten en variëteiten – die dus niet-woekerend zijn – erg mooi, benadrukken de kenners. Bamboe wordt daarnaast steeds vaker toegepast als haag of heggetje. Bamboe maakt een rustgevend ruisend geluid, is voortdurend in beweging en milieuvriendelijk. Een bamboeheg gaat levenslang mee, mits de bamboe in de vollegrond staat. Het kan bijvoorbeeld een mooie afscheiding zijn in plaats van de standaard hardhouten schutting of een hogere haag om ongewenste dingen aan het gezicht te onttrekken. Bij de keuze voor een tot twee planten in een 5 of 10 liter-pot per meter, heb je in twee jaar een dichtgegroeide afscheiding. Verweij: “Hoe breed hij mag worden, bepaal je zelf door de heg aan weerszijden te begrenzen tot circa 35 cm diepte. Dit in tegenstelling tot woekerende soorten waar een wortelbegrenzing van minimaal 60 cm diep nodig is. De heg is bij voorkeur breder dan 60 tot 70 cm. Snoeien bij bamboe mag. Je kunt er strakke haagjes van knippen of alleen de overhangende takken verwijderen. Snoeien geeft geen groei.”

Marleen Arkesteijn

Geluidsscherm van levend bamboe

Een misschien niet-alledaagse toepassing is de aanplant van bamboeplanten langs wegen, als geluidsscherm. Dit ziet er niet alleen mooier uit dan een betonnen geluidsscherm, ook is sprake van een positief effect op de luchtkwaliteit. Van 2015 tot 2019 loopt er een praktijkproef op een proeflocatie langs de N245 in de gemeente Langedijk. Hier is een bamboehaag geplant van 150 meter lang en 6 meter breed. Hiervoor is de soort Fargesia robusta ‘Campbell’ gebruikt. De proef moet uitwijzen of een bamboegeluidsscherm een duurzaam alternatief is voor traditionele geluidsschermen. Het concept is ontwikkeld door het Ingenieursbureau van Amsterdam. De proef is een samenwerking tussen provincie Noord-Holland, Rijkswaterstaat, Stadsregio Amsterdam en de gemeente Amsterdam (www.bamboegeluidsscherm.nl).

Dit artikel is verschenen in Hoveniersvak 3 2019. Niet ontvangen? Klik dan HIER.