"/>

Heptacodium miconioides: een bloeiende blikvanger in de herfst

‹ Terug naar overzicht
z Geplaatst op:

Eén favoriete boom of plant voor het najaar heeft dendroloog Jaap Smit niet. Als het aan hem zou liggen, koos hij voor ieder seizoen een hele reeks favorieten. Na wat doordenken komt hij met een verrassende keuze, waarbij hij niet kiest voor bladkleur of bessen, maar voor bloei in de herfst. Heptacodium miconioides, ook wel de zevenzonenboom genoemd, bloeit op de grens van zomer en herfst zeker drie weken lang met losse pluimen van geurende witte bloemen.

 

 

Jaap Smit is dendroloog bij Cobra adviseurs in Cuijck, een bedrijf met vakspecialisten die kennis leveren bij projecten waarin bomen een rol spelen. Hij heeft een aantal redenen om voor de boom  Heptacodium miconioides te kiezen, die eigenlijk het midden houdt tussen een grote struik en een kleine, meestal meerstammige boom. “Tegen het einde van de zomer bloeien maar weinig bomen en struiken”, zegt Jaap Smit. “Juist dan valt een boom als deze beter op dan in de kakofonie van bloei in het voorjaar. Bovendien zijn de bloemen met hun stuifmeel en nectar belangrijk voor bijen en andere bestuivende insecten, die op hun beurt cruciaal zijn voor de biodiversiteit.“

De Heptacodium miconioides is volgens de dendroloog een betrekkelijke nieuwkomer. Hij wordt pas vanaf het begin van de jaren tachtig in ons land gekweekt. Vanwege de goede eigenschappen krijgt hij de laatste jaren steeds meer aandacht.

Nieuwkomer uit China

Heptacodium hoort bij de familie van de Caprifoliaceae, de kamperfoeliefamilie. Dit is een grote familie waar volgens Jaap Smit heel wat bekende plantensoorten onder vallen, zoals kamperfoelie, Kolkwitzia en sneeuwbes. Het geslacht Heptacodium is monotypisch. Dat wil zeggen dat er maar één soort van bestaat. Hij staat beschreven in de flora van China.

De boom is in 1907 ‘ontdekt’ door plantenjager Ernest Wilson. Hij vond het eerste exemplaar in Xsingshan in de Chinese provincie Hubei. Een vruchtje van de boom kwam terecht in het herbarium.

Veel later, in 1952, dacht William Hancock een tweede soort te vinden, Heptacodium jasminoides, in de Chinese provincie Zhejiang. Delen van deze boom kwamen ook in het herbarium terecht. Na nader taxonomisch onderzoek in 1990 bleek dat het bij beide vondsten om dezelfde soort ging. De uiteindelijke naam werd Heptacodium miconioides.

Bij de naam hoort een korte uitleg. De beschrijver van de boom gaf de naam Heptacodium, omdat hij dacht dat het om een krans van zes bloemetjes én een topbloemetje ging. Dat bleek een vergissing. De daarvan afgeleide namen ‘Seven Sun Flower’ en zevenzonenboom kloppen dus volgens de dendroloog ook niet meer.

Pas in 1980 mochten Amerikaanse leden van de Sino-American China Expedition vruchten meenemen van een van de twee struiken in de botanische tuin van het Chinese Hanchow. De zaden zijn in diverse Amerikaanse arboreta opgekweekt.

De opkweek in de VS verliep voorspoedig. Niet alleen vanuit zaad, maar vooral vanuit stek. Sinds het begin van de jaren tachtig kwamen enkele exemplaren vanuit de VS uiteindelijk ook bij Nederlandse boomkwekers terecht, waar deze nu volop te koop zijn.

Geur en kleur

De bloemen van Heptacodium miconioides zitten in kransen van zes in pluimvormige bloeiwijzen. Na de bloei verschijnen de vruchtjes. Deze zien eruit als kleine felroze helikoptertjes. Dit kleurenfestijn is afkomstig van de kelkblaadjes, die vlezig worden, rood verkleuren en aan de vruchtjes blijven zitten.

De bladeren zijn tegenoverstaand, donkergroen met drie grote hoofdnerven. In de zomer zien deze er wat hangend en naar binnen gekruld uit. Op deze manier beschermen ze zichzelf tegen uitdroging. Heptacodium is bladverliezend. Wanneer de bladeren van de bomen zijn, valt de decoratieve lichtbruine bast op, die in de lengte lange schilfers vormt.

Gemakkelijk

Heptacodium stelt geen hoge eisen aan de omgeving. Van nature komt hij voor op 800 à 1.000 meter hoogte. De boom houdt van vochthoudende, goed doorlatende grond en van zon tot halfschaduw. De Heptacodium miconioides kent vele toepassingsmogelijkheden: van kleine tuinen tot aan grote parken. “De boom kan circa 8 meter hoog worden. Maar als er maar weinig plaats is, kan hij klein gehouden worden”, zegt Smit. “Knip hem dan, vergelijkbaar met een vlinderstruik, jaarlijks in het vroege voorjaar op een meter hoog af.”

Verder is de boom goed winterhard, weet Jaap Smit uit eigen ervaring. “Het is daarmee ook heel geschikt voor in het stedelijke gebied. Het klimaat in de stad verandert en wordt extremer. ‘s Zomers is het warmer en droger. In de winter is het kouder en natter. We hebben nu het klimaat dat we twintig jaar geleden rond Parijs hadden. Veel van onze inheemse bomen hebben het moeilijk in dit veranderde stadsklimaat.”

Marleen Arkesteijn

 

Unieke bomenverzameling tijdens Floriade 2022

De zevende editie van de Floriade vindt in 2022 plaats in hartje Almere. Zes maanden lang staat een oppervlak van ruim 60 ha in het teken van de Groene Stad. Daarna is het zonder veel wijzigingen een duurzame woonwijk.

Een van de onderdelen van de Floriade 2022 is een unieke bomen- en plantenverzameling. Jaap Smit is vanuit zijn achtergrond als dendroloog betrokken bij de keuze van de bomen en struiken, het beplantingsplan en de contacten met de boomkwekerijsector. Hij zorgt voor de selectie van de bomen die kwekers ter beschikking hebben en vervolgens voor de goede groei van de bomen tijdens en na de Floriade. “Bomen hebben een belangrijke functie in de stad van de toekomst. Ze vangen fijnstof af, houden vocht vast en geven verkoeling.”

Het terrein is ingedeeld in vakken van 32 bij 50 meter. “De buitenste 4 meters van deze vakken vormen het arboretum met een alfabet aan bomen van Abies tot Ziziphus. In de noord-zuidrichting van de vakken staan steeds verschillende bomen. In de west-oostrichting heeft ieder vak een dubbele rij van dezelfde bomen. Daardoor zal een gevarieerd beeld ontstaan, waarin vakmensen en leken kunnen zien hoe de gevarieerde lanen van de toekomst eruit kunnen zien. De bestaande bomen in het gebied, zoals elzen en populieren blijven voor een deel behouden en geven beschutting.”

De dendroloog selecteerde de bomen voor het alfabet samen met taxonoom Marco Hoffman en kwekers van de LTO vakgroep Bomen en Vaste Planten. Belangrijke criteria waren de geschiktheid voor de standplaats in de Almeerse klei en de waarden van de planten in het kader van de Groene Stad. Dat wil zeggen dat ze bijdragen aan een klimaatbestendige en duurzame omgeving in de stad. Heptacodium miconioides staat uiteraard ook op de lijst.