Vuurdoorn is eyecatcher tijdens de winter

‹ Terug naar overzicht
z Geplaatst op:

De vuurdoorn is een graag geziene ‘gast’ in de tuin. Vanaf de late lente tot de vroege zomer lokken de crèmekleurige bloemen die aan de struiken zitten volop bijen en hommels. En in het najaar is de vuurdoorn een plaatje, vanwege zijn opvallende vurig gekleurde bessen. Het nadeel is dat de meeste vuurdoorns – zoals de naam al aangeeft – behoorlijk wat doorns dragen. De nieuwkomer Pyracantha Coccinea ‘Red Star’ zorgt wat dit betreft voor een trendbreuk: deze variant heeft alleen in het jonge stadium doorns en draagt ook nog eens tot na de kerst helderrode bessen. Hierdoor is deze ook in de wintermaanden een pronkstuk in de tuin.

De vuurdoorn (Pyracantha) is een geslacht van groenblijvende struiken uit de rozenfamilie. De naam Pyracantha komt uit het Grieks; Pyros betekent ‘vuur’ en Acantha staat voor ‘doorn’. Van nature komen de struiken voor in Zuidoost-Europa, maar ook in Zuidoost-Azië, de Himalaya en Japan. Onder het geslacht Pyracantha vallen zeven soorten en een aantal cultivars met gele, oranje of rode bessen. ‘Red Column’, ‘Soleil d’Or’ en ‘Orange Glow’ zijn bekende voorbeelden. Vuurdoorns zijn al decennialang belangrijke sierplanten in tuinen en plantsoenen, vanwege hun fraaie bloemen en bessen. In het verleden waren er nog wel eens problemen met ziekten als bacterievuur en schurft, maar de moderne cultivars zijn daar minder gevoelig voor. De struiken stellen geen extreme eisen. Ze zijn goed bestand tegen strenge winters en gedijen goed in de zon, maar ook in halfschaduw en schaduw. Feit is wel dat een zonnige standplaats zorgt voor meer bessen aan de struik. Volgens sommigen lusten vogels deze bessen niet, anderen zeggen dat ze deze in de wintermaanden juist gebruiken als extra ‘krachtvoer’.

Pyracantha Coccinea ‘Red Star’ vuurdoornHet sortiment vuurdoorns bestaat enerzijds uit laagblijvende varianten, die niet groter worden dan 75 à 80 centimeter en het prima doen als bodembedekker, maar ook struiken die 4 tot 6 meter hoog worden. Hoewel deze vaak tegen muren of schuttingen te vinden zijn, zijn het geen klimplanten, maar leiplanten. Dat wil zeggen dat ze zich goed laten leiden langs een muur of schutting. Omdat het een relatief stevige houtige plant is, kan de struik ook als heg worden toegepast.

Vuurdoorn met minder doorns

Dit jaar werd de nieuwe ‘Red Star’ geïntroduceerd. De nieuwkomer gooide meteen hoge hogen: hij was de winnaar van de IPM Neuheit 2019 en sleepte Goud in de wacht op GrootGroenPlus 2019. Niet zonder reden; de ‘Red Star’ is op een aantal punten een verbetering ten opzichte van de eerdere varianten. Zo heeft dit ras minder doorns dan de andere vuurdoorns. “Alleen onderaan op het oude hout vormen zich meteen na het stekken doorns”, vertelt Bob Hoogerdijk. Hij is commercieel directeur bij Hoogeveen Plants in Hazerswoude-Dorp. Dit bedrijf kweekt en vermarkt de nieuwe vuurdoorns. “De jonge stek krijgt nog wel doorns. De nieuw ontstane takken hebben geen doorns meer. Dat is niet alleen prettig voor de consument, maar ook voor onze eigen medewerkers en voor de hoveniers die de aanplant en het onderhoud doen.”

Hoogeveen Plants vuurdoorn

De Pyracantha Red Star. (Foto: Van der Sar Longlife Plants)

Een ander voordeel is volgens Hoogerdijk dat de ‘Red Star’ al in het eerste jaar van uitleveren vol bezet is met helderrode bessen, ook aan de onderzijde van de plant. De standaardrassen geven pas in het tweede jaar bessen, en dat op ongeveer 60 centimeter hoogte. “Met de ‘Red Star’ kan de retailer dus meteen een visueel aantrekkelijk product verkopen. En de eigenschappen van deze variant leveren ook voordeel op voor de hovenier; de ‘Red Star’ geeft meteen een mooi resultaat in de  tuin. Verder komen de bessen relatief laat en zitten deze er met kerst nog aan. Ze behouden hun kleur tot januari/februari en gaan niet smetten. Vogels komen vaak pas in februari, als de vorst eroverheen is geweest. Kortom: de ‘Red Star’ is een echte eyecatcher gedurende de wintermaanden.” Wat Hoogerdijk ook mooi vindt, is dat de nieuwe cultivar net wat fijner is in de groei. “Hierdoor zijn de takken wat beter te geleiden. Ook is het blad net wat kleiner. En de donkere glimmende blaadjes vormen een mooi contrast met de felrode bessen.”

Meer nieuwe rassen

De nieuwe vuurdoornvariant werd veredeld door Van der Sar Longlife Plants, het bedrijf van Henk en Bas van der Sar uit ’s Gravenzande. “Op een gegeven moment zie je een wat afwijkende vuurdoorn. Je bent nieuwsgierig en gaat ermee kruisen”, vertelt Henk van der Sar, die al dertig jaar vuurdoorns kweekt. “Eerst op een laag pitje en na een aantal jaren heb je een heel kruisingsprogramma. Een mooie variant als de ‘Red Star’ is dan echt een cadeautje.”

Vader en zoon streven bij het veredelen van vuurdoorns vooral naar varianten die doornloos zijn en ongevoelig voor bacterievuur en die afwijken qua blad en bes. Er zit – mogelijk volgend jaar – alweer een nieuwe variant aan te komen: de ‘Orange Star’. “Dit is, net zoals de ‘Red Star’, een compacte vuurdoorn zonder doorns. Dus ook deze vuurdoorn is aantrekkelijk voor de hovenier en vriendelijk in onderhoud. Ook is het de eerste oranje écht bacterievrije vuurdoorn. De ‘Red Star’ is nog wel lichtgevoelig voor deze ziekte. Op de langere termijn komt er ook nog een bontbladige doornloze vuurdoorn aan.”

Planten, bloeien en verzorgen

Vuurdoorns zijn volgens Hoogerdijk makkelijk qua aanplant en onderhoud. Planten is gedurende het hele jaar mogelijk, met uitzondering van een bepaalde periode in de zomer. De planten worden namelijk opgekweekt en geleverd in potten. “Maar de beste tijd om te planten is toch het najaar. Dan kan de plant voor de winter doorwortelen en in het nieuwe seizoen gelijk goed weggroeien. Hoogerdijk adviseert om de struiken in het najaar echt te snoeien. “Vuurdoorns maken trossen op tweejarig hout. Na de bloei volgen de bessen. Wanneer je bijvoorbeeld een rekje van 60 x 50 centimeter hebt, dan knip je in de herfst de takken weg die erbuiten vallen. Tussentijds kun je wel uitstekende takken eraf knippen.”

Tot slot heeft de kweker nog een tip om te zorgen voor extra bessen. “Vuurdoorns zijn zelfbestuivend en een regenbuitje bespoedigt dit proces. Maar natuurlijk kun je de plant daar ook bij helpen, door de bloemen nat te spuiten als de plant volop in bloei is en de meeldraden rijp zijn.”

Marleen Arkesteijn

Multifunctionele ‘Red Star’

De ‘Red Star’ is net als de Gaultheria mooi met de kerst – binnen, op het balkon, op het terras of in de tuin. Het verwerken van de plant in boogjes of aangebonden aan stokjes creëert een verrassend effect. Half januari kan de plant die eerst binnen heeft gestaan, gewoon buiten geplant worden.

Dit artikel is verschenen in Hoveniersvak 4 2019. Niet ontvangen? Klik dan HIER.