Winterharde salvia krijgt breder kleurenpalet

‹ Terug naar overzicht
z Geplaatst op:

In de zomeruitgave van Hoveniersvak staat geen boom of struik ‘in de spotlights’, maar een vaste plant. Niet voor niets: het gebruik van vaste planten in het openbaar groen zit in de lift. De traditionele winterharde Salvia Nemorosa is een van de vaste planten die zijn sporen heeft verdiend als robuuste onderhoudsarme zomerbloeier in een vakbeplanting. Maar de kleurkeuze bij deze groep van salvia’s is tot nu toe beperkt. Daar komt echter verandering in: door selectie en kruising met iets minder winterharde soorten komen er winterharde salvia’s aan in nieuwe en verrassende kleuren, die bovendien langer bloeien. Dit biedt de hovenier op termijn meer variatiemogelijkheden.

Foto Boot & Dart

Salvia is een enorm groot plantengeslacht met meer dan negenhonderd verschillende soorten van over de hele wereld. Ze zijn er dan ook in alle maten, vormen, kleuren en geuren. Eenjarig en overblijvend, kruidachtig en struikachtig en zowel bladhoudend als bladverliezend. En van zacht en matig winterhard tot aan ijzersterk winterhard en bestand tegen -12 tot -18 °C. Met name de groep van winterharde soorten is interessant voor in het openbaar groen, aangezien uitval door winterschade in vakken met vaste planten funest is.

Op safe spelen

De afgelopen tien jaar is het gebruik van vaste planten in het openbaar groen – stadsparken, wegbermen, rotondes et cetera – toegenomen. Ze vormen namelijk een kleurrijk alternatief voor ‘saai groen’. Dit is mede te danken aan de inspanningen van kwekers, die zich hebben ingezet om planten te selecteren en veredelen die aan een hele reeks van voorwaarden voldoen.

Winterharde Salvia krijg breder kleurenpalet

Foto Kees Jan Kraan

Denk daarbij onder andere aan snel dichtgroeien, hitte- en droogtebestendigheid, winterhardheid tot -20 °C, langlevend, de juiste bloeitijd en planten die maaibaar zijn en daarna weer snel uitlopen. Dit laatste maakt het mogelijk om onkruidarme vakken met vaste planten aan te leggen met lage beheerkosten en een kleurrijke uitstraling. “In het openbaar groen moet je op safe spelen en gaan voor een lange levensduur”, legt Kees Jan Kraan. Hij is veredelaar bij Boot & Dart Boomkwekerijen, een bedrijf dat gespecialiseerd is in een breed assortiment beplanting. “Cultivars van Salvia nemorosa, Salvia pratensis of Salvia sylvestris passen daar prima in. De keuze valt meestal op Salvia nemorosa-cultivars als ‘Amethyst’, ‘Mainacht’ en ‘Caradonna’. Dit zijn sterke, winterharde planten met een bossige groeiwijze. Ze voldoen goed aan het genoemde ‘eisenlijstje’. Voorwaarde is wel dat ze in een goed doorlatende, liefst kalkrijke grond staan. Ze kunnen dan wel goed winterhard zijn, maar houden niet van natte voeten.”

Vlinders en bijen

Een rijke en gevarieerde beplanting in het openbaar groen draagt ook bij aan de biodiversiteit. Zo hebben bestuivers als bijen, vlinders en hommels een belangrijke functie voor zowel de samenleving als in de natuur. “Om die populatie te stimuleren, heb je wel de juiste planten nodig, die ervoor zorgen dat stuifmeel en nectar gedurende het gehele seizoen beschikbaar zijn”, zegt Kraan. “Salvia’s passen perfect in dit plaatje: zij trekken bijen, vlinders en andere insecten aan. Niet voor niets hebben wij onder andere salvia’s aangeplant in het bijvriendelijke plantsoen ‘The Place to Bee’ in de Sortimentstuin Harry van de Laar in Boskoop.”

Nieuwe kleuren

Op dit moment is het kleurenpalet van dewinterharde salvia’s die worden toegepast in het openbaar groen nog beperkt. De traditionele winterharde Salvia nemorosa is er in de kleuren blauw, lila, roze en wit. Binnen de halfwinterharde Salvia’s zijn niet alleen méér kleuren beschikbaar, ook is de bloeitijd langer. Voor toepassing in het openbaar groen hebben deze echter als nadeel dat ze minder winterhard zijn en er gaten in de plantvakken kunnen vallen.

Om de hovenier meer kleurkeuze en mogelijkheden te bieden, startte Kraan enkele jaren geleden met een selectie- en veredelingsprogramma dat gericht is op de ontwikkeling van betrouwbare winterharde Salvia’s met meer kleur. Dit moet de hoveniers meer mogelijkheden bieden. “Belangrijk is dat deze planten qua levensduur, habitus en onderhoud niet te veel verschillen van de probleemloze Salvia nemorosa-varianten.”

Foto Marleen Arkesteijn

Kruisingsprogramma

Door kruising van matig winterharde rassen en daaruit een selectie te maken van de meest winterharde cultivars hoopt Kraan met nieuwe betrouwbare winterharde planten in andere kleuren te kunnen komen. Een paar jaar geleden begon hij met het verzamelen van bestaande paarse halfwinterharde cultivars van Salvia microphylla en Salvia greggii in verschillende kleuren. Kraan klopte hiervoor aan bij diverse kwekers, waaronder Jan de Busschere in Brugge. Hij beschikt over een brede Salvia-collectie. In eerste instantie plantte Kraan hij deze cultivars op, om te zien hoe ze zich ’s winters gedroegen. Op basis hiervan maakte hij een eerste selectie. Deze gebruikt hij als kruisingsouders.

Dit werpt inmiddels zijn vruchten af: er zitten nieuwe, goed winterharde Salvia’s in andere kleuren aan te komen. Denk bijvoorbeeld aan rood, geel en zalm. Ook bloeien deze soorten langer. Een potentiële nieuwkomer met paarse bloemen is bijvoorbeeld Salvia ‘Butterfly Queen’. Deze selectie vormt mooie pollen en komt mooi terug na de winter en na het maaien. Toch wil Kraan de cultivar pas over een paar jaar op de markt brengen. “We introduceren een nieuwe cultivar pas na uitvoerig testen, zodat we zeker weten dat hij goed is. En vervolgens moeten de planten ook nog eens getest worden bij de kweker; hij moet hier teelttechnisch mee uit de voeten kunnen.”

Krachtenbundeling

Sinds afgelopen jaar werkt Kraan speciaal voor dit project samen met Marco ten Hoope, veredelaar bij Boomkwekerij H. Kolster in Boskoop. Deze kwekerij, die zich van oorsprong richtte op snijheesters, houdt zich ook bezig met de veredeling van heesters en vaste planten in pot. Ten Hoope verzamelde enkele tientallen bestaande half-winterharde Salvia-cultivars om uit te testen en te gebruiken als kruisingsouders. “Door samen te werken, bundelen we onze krachten en besparen op kosten”, aldus Kraan.

De veredelaars hebben beiden het doel om het Salvia-sortiment te verbreden, maar de insteek is verschillend. “Wij zoeken naar goede planten voor in het openbaar groen in Nederland, België en Duitsland”, zegt Kraan. “Concreet gaat het dan om een serie van verschillende kleuren Salvia’s die iets hoger worden en bij elkaar passen qua groeiwijze en teeltomstandigheden. Dit laatste is vooral belangrijk voor de bedrijven die de producten gaan opkweken. Bij Kolster zoeken ze naar mooie compacte planten voor in de pot. Ook richten zij zich op meerdere klimaatzones. Maar als we een mooie Salvia vinden die een goede vorm heeft en goed winterhard is, dan is hij voor ons beiden interessant.”

Marleen Arkesteijn

Goed om te weten!

– Winterharde salvia’s (Salvia nemorosa, Salvia pratensis en Salvia sylvestris) houden van een goed doorlaatbare bodem en staat het liefst op een zonnige plek of in de lichte schaduw. De bodem mag, zeker in de winter, niet te nat zijn. Wanneer de stengels na de bloei teruggeknipt worden, volgt een tweede bloei.

– Laat de in het najaar afstervende stengels zitten tot het erop volgende voorjaar. Maai de planten dan kort en geef een goede voorraadbemesting mee.