Wintertuin met grassen, sedum en kleuren

‹ Terug naar overzicht
z Geplaatst op:

In de tuin van de Delftse Dierenkliniek Kalverbos is slim gebruikgemaakt van planten en materialen die de tuin jaarrond een ‘groene’ uitstraling geven. Hierdoor is de tuin ook in de winter een lust voor het oog. Tuin- en landschapsarchitectenbureau Jos van de Lindeloof uit Delft en hoveniersbedrijf Louis van der Meijden uit Delfgauw waren vanaf de bouw van de kliniek betrokken bij het bijzondere project – een compleet gebouw in cortenstaal, met aan drie zijden een glaspartij met draaibare cederhouten lamellen en aan de straatzijde een bijzondere gevel met uitgelaserde bomen.

Dierenarts Pieter Haringsma had twee duidelijke wensen bij de aanleg en inrichting van de tuin rondom zijn dierenkliniek: de tuin moest functioneel én aantrekkelijk zijn. Dat betekende concreet dat er voldoende parkeerruimte moest komen en een aparte fietsenstalling voor de medewerkers en gasten, dat een besloten tuin voor medewerkers gerealiseerd diende te worden en dat het geheel een groene uitstraling moest krijgen. Haringsma wilde dat de tuin in alle seizoenen iets te bieden had en ook vogels, bijen en andere insecten zou aantrekken. “Daarnaast hoort bij het ontwerp voor zo’n fenomenaal gebouw natuurlijk sowieso een bijzondere tuin”, zegt tuinarchitect Jos van de Lindeloof. Het totale project inclusief gebouw omvat 325 m2.

Overleg met architect

Toen de tuinarchitect en hovenier eind 2011 de opdracht kregen, lag er al een ontwerp van het pand, maar was de bouw nog niet gestart. Dat betekende dat de ‘groene’ partijen een bouwteam konden vormen met de architect en aannemer. “Dat was zeer nuttig, om diverse redenen”, zegt Van de Lindeloof. “Zo was een goede toegankelijkheid van het gebouw een harde en logische eis. Daarom moesten de vloeren bij de entree van de kliniek technisch gezien goed overgaan in de buitenruimte. Doordat we vroeg samen aan tafel zaten, konden we rekening houden met dergelijke zaken.” Een ander overlegpunt met de architect was de dakconstructie. Jos van de Lindeloof en Louis van der Meijden adviseren om platte daken esthetisch en milieuverantwoord in te richten. “Dit kan door het realiseren van een groen dak of energiedak”, zegt Van der Meijden. “In dit geval hebben we in overleg met de opdrachtgever gekozen voor een dak met sedumbeplanting. De architect checkte vervolgens bij de constructeur of dit technisch gezien mogelijk was.”

Klimaatverandering

Aandacht voor water – bijvoorbeeld in de vorm van een vijver – loopt als een ‘blauwe’ draad door het werk van beide bedrijven; de ondernemers zijn beiden geen voorstander van te veel bestrating. “We hebben immers te maken met een klimaatverandering; langere droge periodes worden afgewisseld door hoosbuien”, zegt Van de Lindeloof. “We proberen er daarom, bij de tuinen die we aanleggen, voor te zorgen dat het water zo lang mogelijk in de ondergrond blijft in plaats van dat dit direct wordt afgevoerd naar het riool. Op die manier werk je mee aan het voorkomen van verdroging. Dat betekent dat de verhouding van verharding en groen moet kloppen of dat een deel van de verharding waterdoorlatend is.”

Deze strategie werd eveneens toegepast bij Dierenkliniek Kalverbos. De ondernemers gingen bijvoorbeeld creatief om met de eis om parkeerruimte te realiseren voor minimaal zes auto’s en een busje. “We hebben ervoor gekozen om een deel van de parkeerruimte uit grind te laten bestaan. In andere delen van de tuin hebben we ook veel grind gebruikt, om het regenwater rustig in de grond te laten zakken.” Ook met de aanleg van het sedumdak werd ingesprongen op de klimaatverandering. “Een sedumdak absorbeert niet, maar isoleert en koelt door wateropslag en verdamping. Dit kan de binnentemperatuur ‘s zomers met enkele graden verlagen. Groene daken slaan circa 35 procent van hun volume aan water op. Bij een dak dat niet begroeid is, loopt het water direct naar het riool”, somt Van der Meijden enkele voordelen op. “En hoewel dit dak niet bijdraagt aan de visuele beleving van de tuin, doet het dat qua natuur wel. Sedumdaken spelen namelijk een belangrijke rol in het behoud van bedreigde diersoorten en planten, zoals vogels en bijen. Dat was juist een van de wensen van de eigenaar van de dierenkliniek.”

Rondom groen

Het groen is bewust om het hele gebouw heen getrokken. Bomen, hagen en vakken met grassen geven de grote structuren aan. Aan weerszijden begrenzen twee bestaande ligusterhagen het terrein. Aan de achterzijde vormt een struweel met hazelaar, rode kornoelje, Gelderse roos en krentenboompje de afscheiding. De onderbeplanting van dit struweel bestaat voornamelijk uit gele dovenetel.

Hoewel een deel van de beplanting er al stond, zijn verspreid over het terrein ook nieuwe bomen aangeplant. Onder andere een paar berken met fraai contrasterende witte stammen en mooi verkleurend blad (Betula utilis Doorenbos). “Ook voor bomen geldt dat ze verkoelend werken in de zomer. Er is geen betere parasol dan een boom. Onder een boom is het ‘s zomers 2 à 3 ºC koeler dan op een plein”, vertelt Van de Lindeloof. Wie aan de straatzijde langs de dierenkliniek loopt, ziet een ‘opgetilde’ border met onder andere grote graspollen vol wuivende zilvergrijze aren van Penisetum alopecuroides.

Aan weerszijden, iets naar voren, staan twee flinke blokken met geschoren beuken. “Eerder stond hier een lange haag. Wij hebben gedacht: dit draaien we om. De fietsen staan nu voor de beplanting. De grassen erachter contrasteren mooi met de print op de roestbruine gevel van de kliniek”, legt de tuinarchitect uit.

Ook op de parkeerplaats rechts staan twee flinke blokken met geschoren beuken. Het achterste blok camoufleert de aparte fietsenstalling voor medewerkers. Ook hier staan weer vakken met grassen. Naast de hoofdingang staat Miscanthus sinensis Flamingo. Schuin voor de hoofdingang is er nog een vak met Luzula nivea. In de linkerzijtuin onttrekt een beukenhaag de besloten tuin voor het personeel aan het zicht van de straat. In de mooie gemengde borderrand staat een combinatie van grassen, verschillende langbloeiende vaste planten, zoals Geranium cantabrigiense ‘Biokovo’, Eupatorium rugosum ‘Chocolate’ en Sedum ‘Matrona’ en insectenlokkers als Salvia nemorosa ‘Mainacht’.

De wintertuin

De tuin is zo ingericht dat deze het hele jaar door mooi is. Dus óók in de wintermaanden. “Wij maken de tuin zo laat mogelijk ‘winterklaar’, het liefst pas in het vroege voorjaar”, vertelt Van der Meijden. “Je behoudt daardoor kleuren en vormen. De grassen geven een fraai winterbeeld en de Sedum mag best bevriezen.” De witte stammetjes van de berken vormen volgens de experts een mooi contrast met het bruin van de beukhaag en groen van de liguster. “Overal in de tuin zitten verwilderende bollen, die vanaf de winter uitkomen en bloeien. Dat begint al heel vroeg met de witte sneeuwklokjes, die mooi afsteken tegen het bruin van de beuken. Kort daarna bloeien de krokussen en narcissen bij de entree. Ze kondigen het voorjaar aan, maar handhaven zich ook prima in de besneeuwde wintertuin.”

Marleen Arkesteijn