Smeren is koelen!

‹ Terug naar overzicht
z Geplaatst op:

Uiteraard weet iedere hovenier dat een kettingzaag voldoende smering nodig heeft. “Maar besef ook dat de belangrijkste functie van kettingzaagolie het zorgen voor koeling is!” Ernst van Gelder, directeur GVG Oliehandel in Nijmegen schetst het belang van het gebruik van de juiste kettingzaagolie voor mens én milieu.

Om extreme slijtage bij kettingzagen te voorkomen, is het zaak goed én met de juiste smeermiddelen te smeren. Een slechte of verkeerde olie verhoogt namelijk de kans op slijtage van ketting, wielen en blad. Daarom is het belangrijk dat er altijd wordt gewerkt met een ‘echte’ kettingzaagolie. Echte kettingzaagolie heeft een klevende eigenschap, waardoor de oliedruppels zich beter hechten aan de kettingschakels en beter wordt gesmeerd.

Maar dat het bij smering vooral draait om koeling, wordt nog wel eens over het hoofd gezien, vertelt Van Gelder. “Bij metaal op metaal, in dit geval ketting op wielen, ontstaat veel warmte. Daardoor zet de ketting uit en wordt hij ‘blauwig’ en te lang. Dat moet je zien te voorkomen, want dat kan tot flinke schade leiden.” Van Gelders advies is helder: iedere keer dat je tankt moet je eigenlijk ook smeren. Het verbruik van kettingzaagolie is dan ook relatief hoog: op iedere liter benzine een halve liter smeerolie. De tankjes op de kettingzaag hebben vaak ook deze 1:2-verhouding, dus dat maakt het makkelijker.

Dikte

GVG OliehandelBij veel goede kettingzagen is het daarnaast ook mogelijk de hoeveelheid smering van de kettingzaagolie op de kettingzaag in te stellen. “Daarmee voorkom je dat er te weinig of juist te veel olie wordt gebruikt, waardoor er te weinig koeling is of de olie wordt ‘rondgeslingerd’ in het hout”, aldus Van Gelder. “Dat is namelijk ook weer afhankelijk van de temperatuur buiten, die zorgt voor een bepaalde dikte van de kettingzaagolie. De dikte van kettingzaagolie wordt standaard bepaald bij 40 °C. Maar is de olie kouder, dan wordt hij dikker, en hecht hij anders aan de ketting.” Hij schetst dat het verloop van de dikte ten gevolge van de temperatuur, de zogeheten viscositeitsindex, veel zegt over de kwaliteit van de olie. Hoe minder het temperatuurverloop, dus hoe rechter de lijn, des te beter en constanter is de kwaliteit van de olie.

Biologisch afbreekbaar

Er wordt in Nederland voor het merendeel nog gewerkt met minerale kettingzaagolie, maar er zou volgens Van Gelder toch veel aan zijn gelegen om de hoveniersbranche ertoe te bewegen voortaan een biologisch afbreekbare olie te gebruiken. “In de Benelux komt jaarlijks een fors tankschip vol kettingzaagolie in het milieu terecht: deels in het hout, deels verdampt het en kan weer worden ingeademd. In Oostenrijk en Scandinavië mag daarentegen buiten alleen nog maar met biologisch afbreekbare olie worden gewerkt.”

Hij beseft dat biologisch afbreekbare olie nog altijd een slecht imago heeft omdat er in het begin een aantal slechte producten op de markt kwamen. “Maar de kwaliteit is inmiddels zeer sterk verbeterd. Biologisch afbreekbare olie is van nature minder temperatuurgevoelig en geeft een betere viscositeitsindex, en heeft dus meetbaar een betere kwaliteit. Bij normaal onderhoud zijn de technische eigenschappen eigenlijk beter dan bij minerale olie. Het vraagt wel een iets andere instelling van de smering doordat het dunner is, maar zorgt daardoor dus ook voor een betere koeling. Ik hoor hoveniers wel eens zeggen dat de olie draden moet trekken… echt onzin!”

Van Gelder erkent dat het natuurlijk wel een biologisch product blijft en uiteindelijk dus zal verkleven en indikken. “Werk daarom ook niet met grote verpakkingen. De houdbaarheid in de verpakking is ongeveer twee jaar, in de machine zal dat minder zijn, doordat de olie onder invloed van bacteriën en organismen in het milieu wordt afgebroken. Bij een minerale olie duurt dat afbreken tien tot zelfs twintig jaar, wat meteen ook het grote nadeel aangeeft wanneer deze olie in het milieu komt.”

Van Gelder besluit: “Aspen sponsort een professionele woodcarver, Sander Boom. Zijn bevindingen zijn belangrijk voor ons: ‘Die biologisch afbreekbare olie werkt prima, het hout verbrandt minder en ik zie er aan het eind van de dag niet meer uit als een mijnwerker’.”