‘Aanleg groen schoolplein vraagt creativiteit en vakkennis’

‹ Terug naar overzicht
z Geplaatst op:

Niet voetballen op stoeptegels, maar op een groen trapveldje. Een hut bouwen met natuurlijke materialen in plaats van knikkeren op verharding. En niet leren over moestuinieren in de klas, maar zelf groenten verbouwen en oogsten. Dat is het groene schoolplein – een fenomeen in opmars – in een notendop. Hoveniersbedrijf Rens de Rooij uit Hillegom is regelmatig betrokken bij dergelijke projecten. De ondernemer tekende voor onder meer de inrichting van het plein bij kinderdagverblijf Beer Bodoni in Haarlem.

Het groene schoolplein wint steeds meer terrein. Branchevereniging VHG vindt dit een positieve ontwikkeling. Immers: het biedt hoveniers kansen om zich te profileren voor school én ouders. Tegelijkertijd wakkert een natuurlijk schoolplein de interesse voor het groenvak al op jonge leeftijd aan. Hovenier Rens de Rooij is zich daar terdege van bewust. Zijn team maakte zo’n acht jaar geleden de eerste groene schoolpleinen en realiseert vandaag de dag veel van dit soort projecten. “Dit fenomeen past helemaal in de huidige duurzaamheidstrend”, aldus hovenier Rens de Rooij. “Toen een tuinarchitect ons in 2011 benaderde om mee te denken over de invulling van een groen schoolplein, had ik niet verwacht dat dit zou uitgroeien tot een volwaardige tak van ons bedrijf. Maar vanuit dat eerste project bleven de aanvragen komen. Ik besloot ook de school van mijn eigen kinderen te benaderen, en ook daar mochten we een groen schoolplein realiseren. Na een aantal van dit soort projecten komen vervolgopdrachten dan als vanzelf. Persoonlijk vind ik het erg leuke projecten: het vraagt veel van je creativiteit en vakkennis om een groen schoolplein aan te leggen.”

Inlezen

Volgens De Rooij is de aanleg van een groen schoolplein niet te vergelijken met de realisatie van een particuliere tuin. “Je hebt bijvoorbeeld te maken met regels omtrent de veiligheid. Je kunt wel de meest gewaagde constructies bedenken, maar het moet allemaal gekeurd worden. Daarnaast is het budget meestal niet heel ruim; schoolbesturen sparen meestal echt voor zoiets. Dat zorgt ervoor dat je creatief moet omgaan met de middelen die er zijn.” Ook vraagt de aanleg van een groen schoolplein meer specifieke kennis, stelt de hovenier. “Zorg ervoor dat je goed geïnformeerd bent over wat wel en niet kan en mag op een schoolplein. Daarbij denk ik niet alleen aan bepaalde speeltoestellen, maar giftige planten en planten met stekels zijn bijvoorbeeld ook niet wenselijk. Gebruik het juiste gekeurde hout. Sla de regels erop na hoe hoog hekjes moeten zijn en hoe ver spijlen uit elkaar mogen of moeten. Er zijn diverse keuringsinstanties voor speeltoestellen in ons land die hier over gaan. Je moet je écht inlezen als je aan de aanleg van een groen schoolplein begint.”

Met alle partijen om tafel

Een hovenier neemt natuurlijk altijd de wensen van de klant mee in zijn ontwerp en de uitvoering van het plan. Bij een groen schoolplein zijn dat meer wensen dan gemiddeld, stelt De Rooij. “Je hebt te maken met leerkrachten, die meestal heel creatief zijn. Daarnaast heeft ook het schoolbestuur zo zijn eigen ideeën waar het schoolplein aan moet voldoen. En tot slot zijn er de ouders, die graag hun plannen inbrengen. Om al die ideeën te kanaliseren, raad ik hoveniers aan om in een zo vroeg mogelijk stadium met alle partijen om tafel te gaan zitten.” 

Knuppelpad en groentetuintje

In de loop der jaren toverde De Rooij talloze schoolpleinen om in een uitdagende, groene omgeving. Welk project sprong eruit voor de hovenier? “Dan noem ik een van onze meest geslaagde projecten: het plein van Kinderdagverblijf Beer Bodoni in Haarlem. In samenwerking met een tuinontwerper hebben we daar een heel duurzaam en speels plein gerealiseerd. Het plein van zo’n 300 m2 is door ons in fases aangepakt. Door een deel van het plein af te zetten met een hek, konden de kinderen toch naar buiten. Sowieso vonden de werkzaamheden in de herfst en winter plaats; dan wordt de buitenruimte niet zo intensief gebruikt.” Het plein bestond voorheen grotendeels uit stoeptegels en kunstgras. “De opdracht vanuit het bestuur en de ouders was: speels, kleuren en geuren. En: uitdagend, zodat de kinderen naar buiten willen om te spelen en vies mogen worden.”

Het team van Rens de Rooij besloot in ieder geval veel houtelementen te plaatsen. “Zo hebben we stammen ingegraven van duurzaam acaciahout. Die zijn keurig opgeschuurd, om splinters te voorkomen. De houtelementen zijn ideaal voor kinderen om op te klauteren en om zich achter te verschuilen tijdens het spelen.” Wat betreft de halfverharding werd gekozen voor een leemsubstraat; dat geeft volgens De Rooij een ander gevoel onder je voeten dan een tegel. “Het pad loopt ook bol, wat het speelse effect versterkt. Ook het knuppelpad van liggende stammetjes is voor de kleintjes avontuurlijk. En de wilgentenen die we in de vorm van wigwamtentjes hebben gevlochten, bieden een heerlijke schuilplek om lekker te spelen. De kinderen kunnen erdoorheen kruipen, waarbij de wilgentenen een levende tunnel vormen. De kinderen reageerden heel enthousiast op deze groene tunnel.”

 

Inheemse planten

Rens de Rooij gebruikt het liefst zoveel mogelijk inheemse planten die natuurondersteunend zijn. “Denk aan planten en struiken waar vogels en vlinders dol op zijn, zoals Knautia, Cornus en geraniums. Ook lavendel, krentenboompje en Malva gebruiken we graag. Tot slot werken we ook regelmatig met niet-giftige bessenstruiken; dat trekt veel vogels aan.” Het plein van het kinderdagverblijf werd tot slot voorzien van een groentetuintje met compostbak. “Daar leren de kinderen spelenderwijs meer over groenten en fruit. Het hele project werd niet alleen door het bestuur van het kinderdagverblijf, maar ook door de ouders heel goed ontvangen. Ik kreeg naderhand veel leuke reacties in mijn mailbox.”

Kansen

En juist dat contact met ouders biedt weer kansen voor de toekomst, stelt De Rooij. “Ik organiseer bijna altijd een educatiemiddag of -avond op school. Op die manier betrek ik ouders bij het project, maar het is ook een goede sponsoring voor ons bedrijf. Ik leg dan uit hoe duurzaam en natuurvriendelijk het schoolplein wordt, en tegelijkertijd houd ik er goede contacten aan over voor eventuele toekomstige projecten. Al meerdere malen zijn er ouders geweest die na deze eerste kennismaking mij vroegen hun tuin thuis ook aan te pakken.” Niet alleen de ouders krijgen uitleg over de invulling van het groene schoolplein, ook de kinderen zelf worden door het team van Rens de Rooij enthousiast gemaakt over groen. “We proberen kinderen van jongs af aan met groen in aanraking te laten komen door twee van onze mensen een uurtje voor de klas te laten vertellen. Ze lopen samen met de groep door de schooltuin, en proberen hen alvast warm te maken voor het vak van hovenier. Nieuwe aanwas voor de toekomst kunnen we als sector immers goed gebruiken.”

Daphne Doemges

Tips

Er komt veel kijken bij het ontwerp en de aanleg van een groen schoolplein. Hovenier Rens de Rooij en VHGdirecteur Egbert Roozen geven tips:

Wees betrokken bij het héle project: vanaf de eerste vergadering tot aan de oplevering. Er zijn heel veel belangen die meespelen, van zowel de school als de ouders. Om die reden is heldere communicatie essentieel;

Zet je ideeën en afspraken op papier en stuur dat plan naar alle betrokkenen;

Kies de juiste planten; niet giftig of met veel stekels, maar wel struiken die bijvoorbeeld vlinders aantrekken;

Soms zal het budget onvoldoende zijn om het hele plan uit te werken. Wees daar duidelijk in en stel dan voor om het project in twee delen op te leveren. Dat geeft het schoolbestuur extra tijd om te sparen;

Kijk of het mogelijk is de buurt te betrekken bij het groene schoolplein: het plein kan dan een centrumfunctie voor de wijk vervullen. Bijvoorbeeld door wijkbewoners ook toegang te geven tot de moestuin en vrijwilligers voor het onderhoud te werven;

Steek niet alleen energie in ontwerp en aanleg, maar zorg ook voor een goed onderhoudsplan. Bespreek met de school welk budget hiervoor moet worden gereserveerd. 

‘De hele branche heeft profijt van deze ontwikkeling’ 

In 2015 lanceerde de VHG een ‘Handleiding Groene Schoolpleinen’ die in te zien is via de VHG-site. Sindsdien is er veel gebeurd. VHGdirecteur Egbert Roozen: “Bij de provincie Noord-Brabant was er al in 2015 interesse om schoolpleinen te vergroenen. De provincie zette zelfs een stimuleringsprogramma op, waardoor scholen subsidie konden aanvragen voor de aanleg van een groen schoolplein. Het initiatief is vervolgens overgenomen door de provincie Overijssel; daar is nu de ambitie om richting 2025 alle zeshonderd schoolpleinen van de provincie groener te maken. Inmiddels zijn er ook talloze initiatieven in Limburg, Gelderland en Zuid-Holland. Wij als VHG zijn ontzettend blij dat al zoveel provincies, samen met waterschappen, gemeenten en maatschappelijke organisaties zich inzetten voor groene schoolpleinen.” Roozen stelt dat de branche een enorm belang heeft bij deze positieve ontwikkeling. “Het biedt een nieuwe businesscase voor hoveniers. Als kinderen al vroeg iets hebben met de natuur, staan ze meer open om later voor het groenvak te kiezen. Een ontwikkeling waar de hele branche profijt van heeft.” Een bladerversie van de handleiding is te vinden op www.vhg.org/kennisbank/groene-schoolpleinen.

Dit artikel is verschenen in Hoveniersvak 3 2019. Niet ontvangen? Klik dan HIER.