Bemesting vraagt extra aandacht

‹ Terug naar overzicht
z Geplaatst op:

Na een warme, droge zomer kan de tuin zich langzaam voorbereiden op het winterseizoen. het najaar met zijn prachtige kleurenspektakel is daar bij uitstek het moment voor. Met een goede bemesting en wat extra ‘aandacht en liefde’ voor de grond en het bodemleven help je de planten de winter door. Stikstof is nu even niet relevant, kalium des te meer. En niet te vergeten: compost.

Kou, misschien zelfs perioden van strenge vorst… De meeste mensen willen er nog niets van weten. Zij genieten van de laatste stuiptrekkingen van de zomer en van de tuin die zijn groene kleur inruilt voor een fraai palet gele, oranje en rode tinten. Maar een goede hovenier denkt vooruit en weet dat dit de tijd is om de tuin winterklaar te maken. Een goed doordachte najaarsbemesting in september en/of oktober mag niet ontbreken. “Stel dit niet te lang uit”, waarschuwt Ben Loman, productspecialist Zuid- Nederland bij meststoffenleverancier Vitagro. “Dat gebeurt wel vaak, zeker na de droge periodes vorig jaar en ook deze zomer weer. Als de bodem niet vochtig is, doen de meststoffen immers niks. Het is dan echter wel oppassen dat er geen tekorten in de grond ontstaan. Een plant heeft nu eenmaal door het jaar heen bepaalde voedingstoffen nodig.”

Niet uitstellen, is ook het advies van David Tielemans van De Groot Hoveniers in Volkel. “Als wij tuinen ontwerpen en aanleggen, zo’n zestig per jaar, adviseren wij dan ook altijd een stukje beregening erbij. Door de drogere zomers wordt dat steeds belangrijker. Als de plant geen water krijgt, kan zij ook geen voeding opnemen. En door de afgelopen warme zomers groeit het belang van een juiste bemesting. Onder extreme weersomstandigheden zijn planten gevoeliger voor ziekten en plagen.”

Magnesium en kalium

Welke voedingsstoffen heeft een plant in het najaar nodig om goed de winter door te komen? “Dat zijn hoofdzakelijk magnesium en kalium”, zegt Loman. “Kalium zorgt voor een stevigere celwand, waardoor de plant meer body krijgt. Magnesium geeft onder meer gras een mooie donkere kleur en zorgt ook dat de winter goed doorstaan wordt.” Martin Elling van Martin Elling Tuinontwerp en Advies in Anna Paulowna beaamt dit: “In het najaar zit er doorgaans meer kalium in de meststoffenmengsels die leveranciers aanbieden. Dit bevordert het transport van voedingsstoffen en zorgt voor stevigheid van de plant.”

Naast kalium zijn stikstof en fosfaat volgens Elling door het jaar heen de belangrijkste elementen op het gebied van bemesting. In het najaar zijn deze echter niet of nauwelijks relevant. “Stikstof en fosfaat zorgen voor een groene kleur en groei van de plant. Dat is natuurlijk weinig zinvol in het najaar. Je wilt dan juist dat de plant in rust gaat.” Volgens Loman groeit de plant, wanneer in het najaar veel stikstof wordt toegevoegd, inderdaad hard door in de winter. “Dit kan ziektebeelden of vorstschade veroorzaken.”

Het juiste moment 

Elling benadrukt dat het belangrijk is om de juiste meststoffen voor planten op het juiste moment te gebruiken. “Elke leverancier heeft zijn eigen samenstelling, maar op hoofdlijnen zit er niet zoveel verschil tussen de meststoffenmengsels. In het voorjaar zorgen alle mengsels voor een groene boost, eventueel vul je dat nog wat aan in de zomer, en dan zijn er de najaarsmengsels. De meststofkeuze hangt uiteraard ook af van de grond en het type beplanting. Stel je hebt te maken met een voedselrijke grond, dan heeft het geen zin om grond te verrijken met bepaalde voedingsstoffen. Een overschot in de grond spoelt vanzelf weer uit en dat is zonde. Ook heeft de ene plant bijvoorbeeld een wat meer zuurdere meststof nodig dan de ander.” Rododendron is daar volgens Tielemans een goed voorbeeld van. “Dat is een zuurminnende plant, dus die geven wij altijd tuinturf mee. Het is belangrijk om te weten welke specifieke voeding planten nodig hebben. Daarbij geldt dat niet elke tuin hetzelfde is. Als wij een project hebben opgeleverd, gaan we dan ook standaard na een halfjaar weer naar de klant toe. Dan kun je pas zien hoe de tuin geworden is en welk specifiek onderhoud nog nodig is. Ook hebben we een onderhoudskalender ontwikkeld. Daarin staat precies per seizoen welke activiteiten er nodig zijn. Bemesting krijgt in het najaar specifieke aandacht. De kalium die dan in de meststoffenmengsels zit, voorkomt dat plantencellen bevriezen. Bovendien weten veel mensen niet dat veel vaste planten en heesters in het najaar al knoppen en bladeren beginnen te vormen. Ook bij deze groeivorming is bemesting cruciaal.”

BemestingBodemleven essentieel

Over het belang van een goede bemesting in het najaar zijn de experts het eens. Daarbij zijn ze alle drie voorstander van het gebruik van organische meststoffen. “Deze bestaan uit louter natuurlijke materialen en dat is beter voor de bodem en de bodemstructuur”, vertelt Tielemans. “Voorheen werd er bijvoorbeeld veel ijzersulfaat gebruikt om mos te doden. Men had niet in de gaten dat het bodemleven daarmee totaal werd vernield.” Loman merkt de toenemende belangstelling voor organische meststoffen. “Hoveniers zijn zich er steeds meer van bewust dat je eerst het bodemleven op orde moet hebben. Steeds vaker wordt dan ook een bodemanalyse uitgevoerd om daar inzicht in te krijgen. Het bodemleven zorgt ervoor dat mineralen beschikbaar komen voor de plant. Zonder wordt er niets omgezet en wordt het moeilijk voor de plant om te groeien en bloeien.” Loman merkt wel op dat veel meststoffen organisch worden genoemd, maar dat slechts ten dele zijn. “Dit zorgt voor nogal wat prijsverschil tussen producten en veroorzaakt verwarring bij hoveniers.” 

De Vitagro-productspecialist beaamt dat aan organische bemesting een prijskaartje hangt. “De klant bepaalt of hij die wil betalen. Ik verwacht wel dat er in de toekomst strengere eisen voor komen. De zogeheten Green Deal (een afspraak tussen de overheid en bedrijven, red.) is nu in de groensector nog vooral gericht op gewasbescherming. Over een paar jaar zullen ook meststoffen in de picture komen, omdat er steeds meer gelet wordt op de uitspoeling daarvan.”

Compost: voedzaam en fraai

Een goede afharding van de plant, daar gaat het in het najaar om. De juiste bemesting draagt daaraan bij, maar er zijn meer maatregelen die je als hovenier in dit seizoen kunt nemen. “Compost uitstrooien is er daar één van”, vertelt Elling. “Op deze manier geef je extra voeding mee en het ziet er ook nog eens mooi uit; de compost geeft een mooi bruin en egaal beeld.”

Tielemans: “Juist daarom doen wij dit vaak in het najaar, zodat de tuin er ook in de wintermaanden netjes uitziet. Compost bevat humus, wat heel goed is voor het bodemleven. Bovendien zorgt de isolerende werking van compost er mede voor dat vorstschade wordt voorkomen. Onze compost bestaat enkel uit snoeiafval en is uitgezeefd. In tegenstelling tot de gratis compost bij de milieustraat zitten hier geen onkruidkiemen doorheen.”

Voor grotere aanlegprojecten wordt volgens Elling ook wel een mulchlaag gebruikt. “Dit is een soort dikke compostlaag. Er bestaan verschillende gradaties qua grofheid, waarbij de keuze afhangt van de soort en locatie.”

Tot slot stippen Elling en Tielemans het nut van bekalking aan. “Met name bij zure gronden is dit van belang”, zegt Elling. “Het verbetert de bodemstructuur waardoor voeding beter wordt opgenomen.” Tielemans vult aan: “Kalk wordt met name toegepast in de wintermaanden, tussen november en februari, op het gazon om de zuurgraad op peil te houden. Uiteindelijk gaat het ons vooral om één ding: wij willen dat de tuinen die we aanleggen in goede conditie blijven.” Elling besluit: “Door in het najaar de bemesting goed aan te pakken en eventuele aanvullende maatregelen te nemen, ben je verzekerd van een goede start in het voorjaar.”

Jeannet Pennings

Dit artikel is verschenen in Hoveniersvak 3 2019. Niet ontvangen? Klik dan HIER.