Gazonproblemen: voorkomen is beter dan genezen

‹ Terug naar overzicht
z Geplaatst op:

Een mooi gazon kan in de zomermaanden een pronkstuk zijn voor de tuin. Kán, want er zijn veel zaken die de gazonpret van een klant kunnen vergallen. Onder meer de klimaatverandering en het verbod op chemische middelen brengen wat dit betreft nieuwe problemen en uitdagingen met zich mee. Waar moet een hovenier vandaag de dag alert op zijn? En nog belangrijker: hoe gaat hij deze gazonproblemen te lijf?

Foto ECOstyle Professional

Het palet aan factoren die een gazon kunnen ruïneren is breed, heel breed. ECOstyle Professional signaleert dat onder meer gebreksverschijnselen op dit moment regelmatig tot problemen leiden. “Onder andere rooddraad – een gevolg van stikstofgebrek – komen we steeds vaker tegen”, geeft bodem- en groendeskundige Gerwin te Velde van ECOstyle Professional aan. “Dit heeft alles te maken met de klimaatverandering. De bodemtemperaturen in het najaar zijn de laatste jaren behoorlijk hoog, waardoor het gras meer voedingselementen opneemt. Dit resulteert onder meer in problemen met rooddraadschimmel; deze manifesteert zich meestal vanaf mei/juni. Hoe dit probleem kan worden opgelost? Heel eenvoudig, door 100 procent organische stikstof te strooien en op die manier de hoeveelheid stikstof in de bodem op te krikken.”

Bodemstructuur verbeteren

Gazonproblemen: voorkomen is beter dan genezen

Foto ECOstyle Professional

Klaver in het gazon is een ander probleem dat te maken heeft met stikstofgebrek. Stikstofbemesting is in dit geval niet de oplossing, benadrukt Te Velde. “Dat denken hoveniers vaak wel, maar dit is slechts een kortetermijnoplossing. Je doet puur aan symptoombestrijding, de oorzaak van het probleem neem je niet weg. Deze ligt namelijk in het feit dat de structuur van de bodem niet op orde is. Iets wat door de klimaatverandering steeds vaker voorkomt: lange droge en natte perioden leiden namelijk tot snellere verdichting van de grond. Dit resulteert in zuurstofgebrek, waardoor het gras onvoldoende stikstof kan opnemen uit de bodem. Klaver krijgt dan vrij spel. Om hier definitief een einde aan te maken, is het zaak de bodemstructuur te verbeteren.”

Dit kan volgens ECOstyle bijvoorbeeld door inzet van een prikrol met een dichte pen, om zo meer lucht in de bodem te brengen. “Beluchten kan in principe het hele jaar, maar het beste is om dit in het voor- en najaar te doen. Oók preventief, dus als er nog geen klaver te zien is. En door extra lucht in de bodem te brengen, voorkom je ook andere problemen; denk aan onkruidgroei of mos. Je slaat dus meerdere vliegen in één klap.”

Onkruid te lijf

Meststoffenleverancier DCM ziet ook dat onkruid een prangend gazonprobleem is. Doordat de inzet van chemische middelen geen optie meer is, zijn mechanische bewerking en bemesting de belangrijkste ‘wapens’ in de strijd tegen onkruid, zo geeft bodemkundig adviseur Jeffrey Jansen van DCM aan. “Eigenlijk moet je in het voorjaar al beginnen met het herstel van de grasmat. Verwijder ongewenste grassen en onkruiden door te verticuteren en kies ervoor om waar nodig door te zaaien met de gewenste grassoorten. Vervolgens is het zaak een goed bemestingsschema te hanteren, om de grasmat gezond te houden en te zorgen dat het gazon mooi dicht blijft. Onkruiden hebben dan minder kans, aangezien het gras beter groeit en sterker is. Ook gedijen veel soorten onkruid minder goed op rijkere gronden.” Aangezien organische meststoffen volgens Jansen gemiddeld honderd dagen meegaan, raadt hij aan om drie keer per jaar te bemesten: in april, wanneer er voldoende bodemtemperatuur is, rondom de langste dag in juni en in september of oktober, om de grasmat af te harden. “Wanneer het gras beter is afgehard, voorkom je ook weer bepaalde ziekten en schimmels, zoals de sneeuwschimmel in de winter.”

Volgens Jansen vergt deze aanpak vooral een mentaliteitsverandering. “De tijd dat de middelenkast uitkomst bood bij problemen is definitief voorbij. Hoveniers moeten minder doen aan symptoombestrijding en problemen proberen te voorkomen, dus preventief te werk gaan. Dat vergt een andere werk- en denkwijze. Bij aanleg wordt het steeds belangrijker om de juiste aanpak te kiezen en daarnaast is gedegen kennis over grassoorten, ongewenste grassen en onkruiden cruciaal.”

Grasinsecten in opmars

Maar er zijn meer gazonproblemen waar hoveniers mee worstelen. Zo richten grasinsecten als emelten, engerlingen en larven van de taxuskever steeds meer schade aan, signaleert zowel DCM als ECOstyle Professional. “Dit heeft ook alles te maken met de klimaatverandering; hierdoor doorstaan deze plaaginsecten makkelijker de winter”, zegt Gerwin te Velde. “De klimaatverandering stelt hoveniers dus voor nieuwe uitdagingen.”

De vraag is natuurlijk hoe deze plagen het meest effectief te lijf kunnen worden gegaan. De inzet van aaltjes speelt hierbij volgens Te Velde een sleutelrol. Bij engerlingen, die aan de wortels van het gras eten, is het vooral belangrijk om te weten om welke keverlarve het precies gaat: de larve van de rozen-, juni- of meikever. “Alleen dan kun je engerlingen namelijk effectief bestrijden, aangezien dan duidelijk is welke selectieve aaltjes je moet inzetten. Ook hangt hier vanaf hoe lang en hoe vaak je de aaltjes moet uitzetten. In ieder geval kunnen deze aaltjes worden ingezet vanaf medio mei, begin juni. Dan is er namelijk pas voldoende bodemtemperatuur. Belangrijk is wel dat je bij toepassing van de aaltjes met rugspuit, veldspuit of gieter een maximale druk van 1,2 bar hanteert. Bij een hogere druk leggen de aaltjes namelijk het loodje. Ook dient, bij inzet van een velden rugspuit, het filter verwijderd te worden. Aaltjes blijven hier namelijk in achter.”

Aaltjes tegen emelten, de larven van verschillende langpootmuggen, kunnen afhankelijk van de bodemtemperatuur volgens Te Velde worden ingezet vanaf april. “Het advies is hierbij om de selectieve aaltjes minimaal één en liefst twee keer per jaar in te zetten, in het voor- en het najaar. Tot slot kunnen aaltjes tegen de larven van de taxuskever vanaf april worden ingezet.”

Foto Jeffrey Jansen, DCM

Juiste toepassing is cruciaal

Een algemeen advies bij de inzet van nematoden is om ze, voor de toepassing, koel te bewaren en veel vocht te gebruiken. “Ga hierbij uit van minimaal 1.000 liter water per hectare”, zegt Te Velde. “De juiste toepassing is bepalend voor het succes. Wat dat betreft zijn hoveniers niet altijd op de hoogte van hoe ze hier het beste mee om kunnen gaan. Niet zo vreemd: als hovenier moet je vandaag de dag van zoveel zaken op de hoogte zijn. Het is onmogelijk om specialist te zijn op alle vlakken.”

Jansen vreest wel dat de steeds warmere en drogere zomers in de toekomst wellicht problemen zullen gaan opleveren bij de inzet van nematoden. “Je moet immers flink beregenen om de aaltjes goed in de grond te krijgen. Dat is lastig wanneer, zoals afgelopen zomer, sprake is van beregeningsverboden. Daarin schuilt nog wel een uitdaging richting de toekomst. Een andere tip: geef na de toepassing van aaltjes voldoende voeding mee, om de wortelgroei te stimuleren. Dan kunnen de wortels zich herstellen van de ‘vraatschade’.”

Knoflookkorrels en – extracten

Naast nematoden zijn er ook nog andere tools om grasinsecten te lijf te gaan. “Denk aan korrels en extracten op basis van knoflook en kruiden”, zegt Peter Bartels, accountmanager Groen bij toeleverancier Mertens. Dit bedrijf verkoopt producten van diverse leveranciers. “Dit is een ietwat andere aanpak dan bij de inzet van nematoden. Je verdrijft dan namelijk de grasinsecten, zodat ze verhongeren. Maar ook deze aanpak is effectief, net zoals de inzet van aaltjes. De combinatie van insectparasitaire aaltjes en bovengenoemde korrels en extracten maakt de effectiviteit van de bestrijding nog groter.”

Investeren in gezonde bodem

Gazonproblemen: voorkomen is beter dan genezen

Foto ECOstyle Professional

In het verhaal van alle betrokkenen klinkt door dat het zaak is om de geschetste gazonproblemen zoveel mogelijk te voorkomen. Dat onderstreept ook Bartels. “We zien vaak dat hoveniers en particulieren wachten totdat er een probleem is, en dan pas actie ondernemen. Je moet ervoor zorgen dat je de problemen voorblijft, door te zorgen voor een gezonde bodem. Een optimale bodem, en met name een juiste structuur en textuur van de grond, is namelijk de belangrijkste basis voor een gezond gazon.

Problemen manifesteren zich vrijwel altijd in gazons waar de ondergrond niet in balans is.” De vraag is natuurlijk hoe je dan zorgt voor een gezonde bodem. Bartels adviseert onder meer om bodemonderzoek te doen, en daar de bemesting op af te stemmen. “Zet daarnaast bodemverbeteraars in, die het bodemleven stimuleren. Een goed bodemleven zorgt namelijk voor een goede opname van voedingsstoffen en spoorelementen en verbetert de structuur van en het evenwicht in de grond. Ook op tijd beluchten en verticuteren is belangrijk. En verschraal de toplaag af en toe, zodat die luchtig blijft en niet dichtslaat. Dit kan door te beluchten en door inzet van een gazonsubstraat. Kortom: voorkomen is beter dan genezen. Dit mag nog meer tussen de oren komen.”

Gerwin te Velde voegt nog toe dat het belangrijk is om ook het organische stofgehalte op peil te houden. “Dit zorgt voor een betere balans in de bodem en voorkomt gazonproblemen. Daarnaast is de bodem op deze manier beter bestand tegen klimatologische veranderingen, aangezien het watervasthoudend vermogen verbetert.”

Ank van Lier

Dit artikel is verschenen in Hoveniersvak 2 2019. Niet ontvangen? Klik dan HIER.