Opstellen lichtplan is een vak apart

‹ Terug naar overzicht
z Geplaatst op:

Goed geplaatste verlichting geeft direct sfeer aan een tuin. Zeker in deze donkere maanden van het jaar kan dit aspect het verschil maken. Het opstellen van een goed lichtplan is echter een vak apart.

Foto: Deco-Tuinen

Steeds meer mensen willen investeren in verlichting zodat ze niet alleen overdag, maar vooral ook in de avonduren en tijdens de donkere winter kunnen genieten van de tuin. Dat er steeds meer vraag komt naar goede lichtplannen voor tuinen, merkt ook Bernie Verheijen van Deco-Tuinen uit het Brabantse Rijkevoort. “Veel consumenten denken niet na over het gebruik van verlichting of hebben hun twijfels of dit wel nodig is in de tuin. Daarom neem ik tijdens een intakegesprek altijd documentatie over verlichting mee, zodat ik de meerwaarde van goed geplaatste verlichting kan laten zien. Bijna iedereen wordt dan enthousiast van het sfeerbeeld dat je kunt creëren.”

Lichtplan: ‘Kijk ook naar omgeving’

Verheijen koppelt zijn 3D-tuinontwerpen altijd aan een compleet lichtplan. “Ik maak van die indeling een film zodat de klant kan kijken hoe de verlichting ook tot zijn recht komt in de avonduren. Belangrijk voor een lichtplan is dat je bedenkt wat je eigenlijk wilt bereiken: moet het licht functioneel zijn of juist sfeer brengen? En is verlichting ook een issue met het oog op het vergroten van de veiligheid? Bij functioneel licht kun je denken aan verlichting in donkere gangen of looppaden die in de avond of nacht gebruikt worden. Verder kan het soms handig en veilig zijn om bij bepaalde deuren en traptreden te verlichten. Bij sfeerverlichting ga je zaken uitlichten die de moeite waard zijn om aandacht te geven in het donker. Bijvoorbeeld een mooie boom, vijver of ornament.” 

De hovenier raadt collega’s aan niet alleen naar de tuin zelf, maar zeker ook naar de omgeving ervan te kijken. “Staat er een lantaarnpaal voor het huis, dan kan het zomaar zo zijn dat de verlichting die jij hebt bedacht niet goed tot zijn recht komt.”

Verhogen rendement

Ook navraag bij in-lite wijst uit dat tuinverlichting aan populariteit wint. In-lite ontwerpt en produceert ledbuitenverlichting. David Pedro namens in-lite: “Voor hoveniers vormt verlichting een heel mooie kans om meer rendement te halen uit een project. Het geeft hoveniers de kans om meer te bieden dan de concurrent; namelijk een 24/7 tuinbeleving. En het is immers redelijk eenvoudig, snel en veilig te installeren.”

Trends

Verder ziet Pedro diverse ontwikkelingen in de markt rondom tuinverlichting, waaronder home automation en personalisatie. “Mensen willen producten die ze via een app op de smartphone kunnen bedienen. Met de introductie van de in-lite Smart HUB-150 voldoen we aan die wens. De transformator debuteert binnenkort op de markt en kan uitsluitend aangestuurd worden door middel van een bluetooth low energy-verbinding en de in-lite-smartphoneapp. Er is ook een draadloze bewegingsmelder beschikbaar om met de verlichting ook je huis veiliger te maken, wel zo fijn als je even op vakantie bent.” Personalisatie is een andere trend die Pedro signaleert. “Mensen willen steeds meer keuze hebben. De hoeveelheid armaturen in diverse kleuren neemt daarom sterk toe. Armaturen van cortenstaal bijvoorbeeld zijn op dit moment helemaal hip. En we hebben dit jaar armaturen op de markt gebracht die met behulp van verwisselbare ringen aan de persoonlijke smaak of de aanwezige kleuren in de tuin aangepast kunnen worden.”

Duurzaam

Duurzaamheid is anno 2019 natuurlijk het devies; is dat te rijmen met het aanbrengen van veel verlichting in de tuin? Verheijen: “In bijna alle projecten wordt tegenwoordig ledlicht gebruikt; dat is goedkoper in stroomverbruik en gaat ook nog veel langer mee. Als het niet wenselijk is dat de verlichting de hele tijd aanstaat, is het bijvoorbeeld ook mogelijk om er een licht-donkersensor aan te koppelen die de verlichting laat aangaan als de avondschemer begint. Zo kun je ook instellen dat de verlichting uitgaat als je naar bed gaat. Een bewegingsmelder kan in sommige gevallen ook handig zijn. Op deze manier kun je ervoor zorgen dat de verlichting alleen brandt als dat echt gewenst of nodig is, en het stroomverbruik zoveel mogelijk beperken.”

Creativiteit en aandacht

Het maken van een lichtplan in een bestaande tuin is met een beetje creativiteit niet zo ingewikkeld, geven de professionals aan. Maar de aanleg daarvan vraagt wel de nodige aandacht, stelt Verheijen. “Het is vooral een uitdaging om de kabels op een veilige diepte te leggen; bij voorkeur zo’n 60 centimeter. Je hebt immers te maken met de aanwezige beplanting, bestrating en andere vaste elementen. Vaak is het daarom een stuk prettiger en handiger om de verlichting aan te leggen als de tuin opnieuw ingericht wordt. Komt er bijvoorbeeld ook beregening in de tuin, dan kan voor de verlichting in sommige gevallen gebruikgemaakt worden van dezelfde sleuf.”

Verheijen adviseert niet te veel verlichting te installeren; dit geeft namelijk een rommelig en druk beeld. Hij stelt dat een goede balans tussen sfeer en functionaliteit het uitgangspunt moet zijn. “Het is beter om een mystiek beeld te creëren. ‘Less is more’ is in dit geval de goede gedachte.” Nog een tip van de hovenier: “Geef diepte aan een tuin door achteraan in een zichtlijn verlichting aan te brengen.”

Kostenpost?

De kosten van het installeren van verlichting zijn vaak een heet hangijzer voor veel klanten. De ervaring van Verheijen is dat verlichting niet de grootste kostenpost van de offerte is. Maar toch kan de prijs van een compleet tuinplan wel dusdanig oplopen dat mensen ervoor kiezen om dan de verlichting als eerste te schrappen. “Een tip die ik collega’s wil meegeven: bespreek met klanten de mogelijkheid om de verlichting in fases te realiseren. Bij de aanleg of herinrichting van de tuin leg je alvast de kabels. Het jaar daarop plaats je de armaturen en sluit je de verlichting aan. Zo kunnen de mensen het financieel spreiden en realiseren ze uiteindelijk toch hun ideaalplaatje.”

Foto’s: in-lite

Goed lichtplan? Nu nog een kabelplan!

Stap 1: Bepaal waar de kabel moet komen, hoeveel meter kabel er nodig is en het aantal armaturen die gewenst zijn in de tuin. Houd rekening met de toepassingsspecificaties van de diverse lampen. Tel vervolgens het VA-vermogen van alle lampen in het lichtplan bij elkaar op.

Stap 2: Belangrijk is dat je een transformator kiest voldoende capaciteit heeft om je buitenlampen aan te sturen. Ga uit van een maximale belasting van de transformator van 90 procent en houdt ook rekening met eventuele uitbreiding van je lichtplan. Een 50 VA-transformator belast je dus met maximaal 40 VA aan buitenlampen om in de toekomst veilig het systeem uit te kunnen breiden.

Stap 3: Bepaal waar je de transformator plaatst. Bij voorkeur onder een afdakje of een plek die enigszins beschut is van de weersinvloeden. Gaat het om een grote tuin, dan kun je ook met twee trafo’s werken. Gebruik in dat geval een splitter voor de lichtsensor, dan gaan allebei de lichtplannen op hetzelfde moment aan.

Stap 4: Teken vanuit de trafo de kabel(s) in en bepaal waar eventueel kabelaftakkingen moeten komen. Begin met makkelijk bereikbare plaatsen zoals langs bestrating en borders. Noteer de lengte van de kabel van trafo tot einde kabel. Op basis hiervan kies je namelijk welke kabeldikte je nodig hebt. 

Stap 5: Tel alle kabels bij elkaar op en noteer hoeveel meter aan elektriciteitskabels je nodig hebt. Je bent nu klaar voor de installatie.

Dit artikel is verschenen in Hoveniersvak 4 2019. Niet ontvangen? Klik dan HIER.