Vaste planten hebben positief effect op biodiversiteit

‹ Terug naar overzicht
z Geplaatst op:

Vaste planten brengen kleur in de tuin en het openbaar groen. Het najaar is een ideale periode om vaste planten in de grond te zetten. Maar let op: om tientallen jaren te kunnen genieten van een onderhoudsvrije kleurrijke bloeiende border zijn een goede voorbereiding en de juiste sortimentskeuze essentieel. Vasteplantenkwekers Bert Griffioen en Laurens Lageschaar – beiden voorstander van meer vaste planten in het openbaar groen – geven hun visie op de aanleg en het onderhoud van een goede border.

De beplanting in de Prairie Garden houdt het water goed vast en is bestand tegen hoge temperaturen en plensbuien. Foto: Lageschaar Vaste Planten

Vaste planten in de tuin of het openbaar groen? Veel te duur. Veel te hoge onderhoudskosten. Laurens Lageschaar was het niet eens met die vooroordelen. Met zijn grote voorliefde voor vaste planten begon hij ruim dertig jaar geleden in de gemeente Lichtenvoorde met zijn missie: het op de kaart zetten van vaste planten in het openbaar groen. “Het is mijn levenswerk geworden. Het is mooi om te zien dat dit is aangeslagen.”

Vaste planten

Laurens Lageschaar. Foto: Ulrike Romeis

Aanleiding was dat de gemeente Lichtenvoorde een alternatief zocht toen de onkruidbestrijder Casaron niet meer gebruikt mocht worden. Door vaste planten te gebruiken die snel dichtgroeien, krijgt onkruid geen kans. “Ik begon met het doen vanproeven”, vertelt Lageschaar. “Dat doe ik trouwens nog steeds, zowel thuis als op locatie. Van alle vaste planten die ik toen kweekte, bleven er maar een paar over die geschikt waren. Vaste planten die worden ingezet in het openbaar groen moeten voldoen aan een aantal eisen. Zo moeten ze snel dichtgroeien in het voorjaar, niet ziektegevoelig zijn en ze moeten onderhouden kunnen worden door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.”

Drie natuurlijke concepten

In de loop der jaren groeide Lageschaars sortiment beproefde vaste planten voor het openbaar groen. “We zijn voortdurend bezig met bedenken welke plant op welke plek de beste toepassing heeft.” Op basis van uitgebreide testen en jarenlange ervaring ontwikkelde Lageschaar drie duurzame en onderhoudsarme beplantingsconcepten voor het openbaar groen: Prairie Garden, Fleur Robuste en Fleur Dansante. “Dat de temperatuur hoger wordt en we steeds vaker te maken krijgen met extreme buien heeft een psychologisch effect. Mensen zien nu nog meer in dat het belangrijk is om de openbare ruimte anders in te richten en te investeren in meer groen. Onze prairiebeplanting houdt het water bijvoorbeeld goed vast en is bestand tegen hoge temperaturen en plensbuien. Bij Fleur Robuste is er de keuze uit zo’n 28 sterke vaste planten, die onderhoudsarm zijn en tegen een stootje kunnen. Daarnaast bieden we nog het Fleur Dansante-concept: een uitgekiende combinatie van stevige bodembedekkende vaste planten en solitaire planten. Er is voor iedere toepassing een oplossing en de concepten zijn daarmee flexibel in te zetten. Vaste planten zijn een kleurrijk en onderhoudsarm alternatief voor traditionele heesterbeplantingen. Ook zijn ze beter voor de biodiversiteit.”

GreentoColour

Vaste planten

Bert Griffioen. Foto: Marleen Arkesteijn

In het westen van het land zag ook vasteplantenkweker Bert Griffioen begin deze eeuw dat er maar weinig vaste planten voorkwamen in het openbaar groen. Hij zag het als een uitdaging om hier verandering in te brengen en als een kans om extra afzet te creëren. Griffioen hield zijn 650 soorten tellende assortiment, dat bestemd is voor de afzet via tuincentra, tegen het licht om te bepalen welke vaste planten geschikt zouden zijn voor het openbaar groen. Hij legde de lat hoog en stelde 21 voorwaarden op waar vaste planten aan moeten voldoen om in aanmerking te komen voor een plekje in het openbaar groen. “Ze moeten snel dichtgroeien, maar niet verstikken, bestand zijn tegen allerlei weers- en klimaatfactoren en tegen vraat en zout kunnen. Ook mogen ze niet giftig zijn. En natuurlijk moeten ze ook mooi zijn en – niet te vergeten – makkelijk te onderhouden. Dat betekent dat ze maaibaar moeten zijn tot een hoogte van circa 1 cm, weer snel moeten uitlopen na het maaien en sowieso ziektebestendig moeten zijn en een lange levensduur moeten hebben. Uiteindelijk hield ik veertig soorten over, maar daar komen nog regelmatig nieuwe exemplaren bij.” Griffioen ging nog een stap verder en ontwikkelde het GreentoColour-concept. “Met dit vasteplantenconcept garanderen we kleur, biodiversiteit en dichtgroei binnen één jaar in de openbare ruimte. Open ruimtes tussen de beplanting horen dus tot het verleden. Met dit concept denken we vanuit de kosten voor het beheer. We streven naar meerdere soorten en dus meer diversiteit in beplanting en daarmee ook in de fauna. Doordat de geselecteerde soorten snel dichtgroeien, is er minder onkruidbestrijding nodig.”

Goede voorbereiding vereist

De vasteplantenkwekers zijn unaniem in hun mening dat een goede vasteplantenborder begint bij een goede voorbereiding – of het nu gaat om een border in het openbaar groen of in een particuliere tuin. “Als het misgaat, zegt niemand dat het grondwerk verkeerd was; iedereen ‘wijst’ meteen naar de planten, want daar zal wel iets mis mee zijn”, zegt Lageschaar. Het gezamenlijke advies: neem een grondmonster en neem de pH en het humusgehalte onder de loep. Zorg voor een voldoende hoog organische-stofgehalte door het toevoegen van compost met positieve schimmels en bacteriën. “En zorg dat je de wortelonkruiden kwijt bent. Maak de bovenste laag van circa 50 cm goed los en verwijder storende lagen en stenen, zodat de wortels de gelegenheid hebben zich in deze bovenste laag te vestigen. Dan hoef je namelijk geen water te geven.”

Planten in september

Als je eenmaal een goede border hebt, is het onderhoud eenvoudig. In het openbaar groen betekent dit: maaien, mulchen en bemesten in maart. Zo worden voedingsstoffen teruggebracht in de natuur en het bijmesten beperkt. Als levend bewijs laat Griffioen de border voor het raam van zijn vestiging in Wassenaar zien. Halverwege juli is het een mooie volle, hoge border. “De border is nu 22 jaar oud. Ze hebben nooit een druppel water gehad. Begin maart hebben we deze border tot 1 cm hoogte kort gemaaid en bemest. Verder niets.”

Dat betekent dat het najaar qua onderhoud een rustige periode is. En hoewel vaste planten het hele jaar door geplant kunnen worden, heeft planten in  het najaar wel voordelen. “Eind augustus, begin september worden de nachten langer en koeler. De planten ‘weten’ dat de winter eraan komt. In september, oktober is de vegetatieve groei het grootst. Daarna trekt het voedsel terug naar de wortelstokken. Wie in september plant, neemt de maximale groei mee. Ook het voorjaar, vanaf half april, is een goede periode om te planten.”

 

Door jaarlijks in maart kort af te maaien met een klepelmaaier, blijven de voedingsstoffen in de natuur. Het resultaat in juni. Foto: GreentoColour van Griffioen Wassenaar

Goed voor mens en milieu

Griffioen en Lageschaar zijn echte conculega’s. Ze kijken met respect naar elkaars werk en maken zich beiden sterk voor meer vaste planten in het openbaar groen en een zo duurzaam mogelijk gekweekt product. “Vaste planten brengen meer kleur en beleving in het stedelijk gebied en de particuliere tuin en dragen bij aan de biodiversiteit. Ze trekken ook later in het jaar, als er verder nog maar weinig bloeit, bijen en vlinders aan. Gelukkig groeit het aantal vaste planten nog steeds, in het openbaar groen en de particuliere tuin. Dat komt ook omdat consumenten de voorkeur geven aan weinig onderhoud en vooral jonge mensen meer willen doen op het gebied van natuur en biodiversiteit. Mensen worden er blij van en het milieu beter.”

Marleen Arkesteijn

Werken met vaste planten: tips voor hoveniers

Griffioen en Lageschaar hebben enkele duidelijke adviezen voor hoveniers die met vaste planten willen werken.

  • Kies voor sterke soorten die snel dichtgroeien, maaibaar zijn en bestand tegen klimaatextremen, ziektes en vraat en aantrekkelijk voor bijen en hommels;
  • Bewerk de grond voor het planten .Maak een voldoende diepe laag van circa 50 cm goed los, verwijder storende lagen en stenen, zodat de wortels de gelegenheid hebben zich in deze bovenste laag te vestigen. Neem een grondmonster en voeg vervolgens naar behoefte compost toe met positieve schimmels en bacteriën. Zorg dat je de wortelonkruiden kwijt bent;
  • Zorg dat de planten voldoende dicht op elkaar staan, zodat de toplaag binnen een jaar volledig gesloten is; 
  • Vaste planten vergen meestal eenmaal per jaar onderhoud, in maart;
  • De ideale planttijd is het vroege najaar en in het voorjaar na half april. In de praktijk is jaarrond planten ook mogelijk.

 

Dit artikel is verschenen in Hoveniersvak 3 2019. Niet ontvangen? Klik dan HIER.