“Groen erfgoed staat bol van de geschiedenis, mooie natuur en cultuur. Er is veel vakkennis nodig om deze bijzondere en mooie plekken instant te houden.” Kees Beelaerts van Blokland is erfgoedhovenier en woont op een geweldig landgoed langs de Vecht. Zijn ouders kochten in 1956 Vreedenhorst met circa 1 ha grond. Vreedenhorst is een van de weinige buitenplaatsen die nog een vrijwel compleet ensemble heeft van huis, koetshuis en boerderij. “In 2001 hebben we het landgoed kunnen uitbreiden met 7 ha. weiland en boomgaard, dat voor een deel bij het oorspronkelijke landgoed heeft gehoord.”   "/>

Vreedenhorst houdt zijn adem in

‹ Terug naar overzicht
z Geplaatst op:

“Groen erfgoed staat bol van de geschiedenis, mooie natuur en cultuur. Er is veel vakkennis nodig om deze bijzondere en mooie plekken instant te houden.” Kees Beelaerts van Blokland is erfgoedhovenier en woont op een geweldig landgoed langs de Vecht. Zijn ouders kochten in 1956 Vreedenhorst met circa 1 ha grond. Vreedenhorst is een van de weinige buitenplaatsen die nog een vrijwel compleet ensemble heeft van huis, koetshuis en boerderij. “In 2001 hebben we het landgoed kunnen uitbreiden met 7 ha. weiland en boomgaard, dat voor een deel bij het oorspronkelijke landgoed heeft gehoord.”

 

In de kelder van het huis zijn nog sporen te vinden van vermoedelijk middeleeuwse oorsprong. Het huidige huis dateert uit de zeventiende eeuw. Het huis en het koetshuis zijn eigenhandig verbouwd en gerestaureerd. Monumentenzorg (nu Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) haakte aanvankelijk af toen de ouders van Kees Beelaerts van Blokland de buitenplaats wilden opknappen. “Het was niet interessant genoeg”, zegt Beelaerts van Blokland. “Nadat de klus was geklaard, konden het huis en park opeens wel op de monumentenlijst worden geplaatst. Mosterd na de maaltijd, maar toch zijn we er blij mee, want deze erkenning biedt de buitenplaats meer bescherming.”

Beheerder

In 1985 nam Beelaerts van Blokland de zorg voor de buitenplaats over van zijn moeder die nu in het koetshuis woont. “Met die verantwoordelijkheid had ik toen veel moeite. Je kiest voor een zware opgave als je een familiegoed overneemt.”

“Je bezit een buitenplaats niet, je bent de tijdelijke beheerder”, vervolgt de erfgoedhovenier. “Vreedenhorst is een levend organisme dat zijn adem inhoudt in tijden van rampspoed en weer uitademt als de kust veilig is.” De kust is de afgelopen jaren veilig geweest voor het huis en het omliggende park. Vreedenhorst valt nu onder de voorwaarden van de Natuur Schoon Wet (NSW), bedoeld om ervoor te zorgen dat landgoederen in stand blijven. Het landgoed moet voor minstens 30 procent uit bos of andere natuur bestaan en ook daarin is Beelaerts van Blokland de wet ruimschoots tegemoetgekomen. De grond is verarmd en biedt nu plaats aan vele wilde en bijzondere bloemsoorten. Strakke weilanden zijn teruggebracht naar de oorspronkelijke hobbelige staat die past bij een open rivierlandschap. Op de weilanden grazen schapen en aan de horizon pronkt het nu vijftien jaar oude bos, waar alleen inheemse soorten groeien. Een hoogstam appelboomgaard van specifieke Utrechtse rassen levert genoeg op om de plaatselijke supermarkt van appelsap te voorzien.

Druivenstruik uit 1910

De kas in de moestuin is door Beelaerts van Blokland zelf gemaakt. Het glas en het staal komen van de buitenplaats Bijdorp in Loenen aan de Vecht. Rond het huis scharrelen een haan en kippen.

Tegen de zuidwestgevel van het hoofdgebouw staat een druivenkas uit omstreeks 1910. De op langwerpige grondslag gebouwde kas bestaat uit een stenen voet en een houten geraamte met glas. De twee druivenstruiken, waarvan één nog daterend uit het bouwjaar van de kas, zijn buiten geplant en groeien door een opening in het muurwerk in de kas.

Oranjegezind

Achter in de tuin bij het huis groeit een groot aantal citrusplanten die door Beelaerts van Blokland worden gekoesterd. “De citrus heeft veel varianten: sinaasappel, citroen, limoen, grapefruit, mandarijn, oranjeboompje en kumquat. Het is niet zomaar een boompje. De citruscultuur heeft met name in Nederland een grote historische betekenis door de verbinding met het huis van Oranje: door citrusbomen neer te zetten, kon men op subtiele wijze laten zien dat men Oranjegezind was. Bij de afscheiding van België in 1830 ruimden de inwoners van de zuidelijke Nederlanden massaal hun citrusbomen op. Gelukkig zijn er ook nog bomen op de originele plek blijven staan. Mits goed verzorgd en in goede omstandigheden kunnen deze bijzondere planten heel oud worden.”

Grasmaaien met de hand

Om het authentieke beeld van de buitenplaats te handhaven, maait Beelaerts van Blokland het gras aan de voorzijde met de hand. “Dan blijven er meer bloemen staan.”   

“Het gaat niet om zomaar een huis of een park”, stelt de erfgoedhovenier. “Iedereen kijkt altijd maar naar het huis, naar de tuin of naar de geschiedenis van de familie. Maar dat het allemaal bij elkaar hoort, wordt wel eens vergeten. Het gaat om een eenheid die je in stand moet houden.”

UitvoeringsRichtlijn Groen Erfgoed

Om een in erfgoed gespecialiseerde hovenier te onderscheiden van de gewone vakbekwame hovenier is de term ‘erfgoedhovenier’ gebruikt. De erfgoedhovenier kijkt bij het bepalen van zijn/haar werkzaamheden terug in de tijd en ook verder vooruit. Continuïteit in beheer speelt bij alle beslissingen een rol. Daarnaast is aansluiting bij de context leidend bij bijvoorbeeld de reparatie van materialen, de keuze van vervangende beplanting of de wijze van snoeien.

Erfgoedhoveniers kunnen medewerkers van de beherende organisatie zijn, zoals tuinbazen, uitvoerende eigenaren en voormannen van een (gemeentelijke) groendienst, maar ook hoveniers van extern ingehuurde partijen. De UitvoeringsRichtlijn Groen Erfgoed (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) beschrijft de taken van de erfgoedhovenier.

‘Beroep erfgoedhovenier is nu professioneler’

Kees Beelaerts van Blokland hecht eraan te melden dat hij een erfgoedhovenier is. “We zijn de laatste jaren gegroeid. Ons beroep is professioneler geworden, meer erkend en er zijn meer opleidingen.” Hij is blij dat kennis over groen erfgoed wordt bevorderd. “Buitenplaatsen moeten veel meer dan nu hun plaats krijgen in onze maatschappij, zodat we rekening kunnen houden met dit erfgoed en het kunnen doorgeven aan de volgende generaties.”

Beelaerts van Blokland is de afgelopen decennia ook nauw betrokken bij het werk van organisaties als de Vereniging van Erfgoedhoveniers en de Vereniging Kennisontwikkeling Groen Erfgoed. Daarnaast was hij medeoprichter van het Gilde van Tuinbazen. Deze vereniging bestaat uit tuinbazen die als werknemers in dienst zijn van een historische tuin. “Ik ben vriend van de stichting Kastelen, Buitenplaatsen en Landgoederen (sKBL). SKBL maakt verbindingen en bouwt bruggen, zonder zich te laten belemmeren door heilige huisjes.”